Bier & Trein

Bierreizen, bierfestivals en meer

Wijn- en bierreis

Posted by Treinjan op 16/03/2013

Uitzicht op de wijngaard

Uitzicht op de wijngaard

Geen zorgen, ik ben gewoon een liefhebber van meerdere soorten drank, en deze reis begin ik in een wijngebied. Overigens zal ik per saldo zeker meer verschillende bieren dan (appel)wijnen proeven, de reis is georganiseerd rond een bezoek aan het Braukunst Live! festival in München.
De heenreis verloopt heel wat trager dan de bedoeling was, door een ernstig ongeluk tussen Apeldoorn en Deventer plus geknoei van de verkeersleiding loopt de trein naar Hannover – Berlijn ongeveer anderhalf uur vertraging op, zodat ik uiteindelijk twee uur later arriveer op mijn eindbestemming, Freyburg in het Unstrutdal (zuidelijk Sachsen-Anhalt). Bij een late maaltijd proef ik de eerste wijnen uit de regio (Saale-Unstrut) en die mogen er wezen, kwaliteit gaat in dit gebied boven kwantiteit (“Klasse statt Masse”). Het hotel heet “am Weinberg” en dat klopt, dinsdagmorgen zie ik dat de wijnstokken op drie meter van mijn raam beginnen.

Die morgen kijk ik rond in het kleine stadje Freyburg en neem deel aan een rondleiding bij het grootste lokale bedrijf alhier gevestigd (al sinds 1856), de Rotkäppchen-Sektkellerei. Hier wordt mousserende wijn gemaakt op drie manieren, de grote plas met (her)gisting in tanks, waarvoor wijn uit diverse Europese landen wordt gebruikt. Vervolgens is er de Sekt met Flaschengärung, hergisting op fles gedurende meer dan een jaar, waarna de flessen weer geleegd worden, de wijn gefilterd wordt en opnieuw in de fles gaat met toevoeging van een suikeroplossing (kristalsuiker opgelost in wijn). Tenslotte is er de Traditioneller Flaschengärung, waarbij de méthode champenoise gevolgd wordt: flessen langzamerhand draaien tot ze bijna op hun kop staan, de hals bevriezen, de gistprop eruit halen en (meestal) wat suikeroplossing toevoegen; de wijn voor deze topkwaliteit komt allemaal uit het Saale-Unstrut gebied.

Tram bij het station

Tram bij het station

Na het middageten (met wederom goede lokale wijn) ga ik naar het nabije Naumburg. Deze stad heeft het kleinste trambedrijf van Duitsland: 1 lijntje, grotendeels enkelsporig smalspoor, met historisch trammaterieel, letterlijk een rijdend museum. Desondanks een volwaardig onderdeel van het lokale OV; leuk zowel als handig. De tram legt het hele traject af in ongeveer 10 minuten, dus kun je met 1 tramstel een halfuurdienst onderhouden.Een groot deel van de stadskern van Naumburg is voorbeeldig gerestaureerd, maar als je in de achterafstraten komt staan er zo hier en daar wel panden in bedenkelijke staat van verval, in Freyburg trouwens net zo. Toch maken beide plaatsen een goede indruk, waar het schitterende weer natuurlijk wel aan bijdraagt.

Woensdagmorgen wederom met het treintje van de Burgenlandbahn (2-assige motorwagens!) naar Naumburg en per tram (een anderexemplaar uit de collectie) naar de rand van de oude stad. Doel is allereerst de Stadtkirche Sankt Wenzel, die deze ochtend bij uitzondering voor het publiek is geopend, normaal is ze in het koude jaargetijde dicht. De kerk is zeker de moeite waard, maar speciale trekpleister is toch wel het grote orgel, gebouwd door Zacharias Hildebrandt, een leerling van Gottfried Silbermann; het instrument is destijds persoonlijk goedgekeurd door Johann Sebastian Bach. Bij de laatste restauratie is het instrument teruggebracht in de staat zoals gebouwd en is daarmee het grootste orgel in Duitsland waarvan de naam direkt (en terecht) aan Bach verbonden is. Helaas wordt het instrument nu niet bespeeld, maar dat is eigenlijk ook geen wonder want het koncert zou wel erg kort moeten zijn om te voorkomen dat  het publiek volkomen verkleumd zou raken! Even buiten op het kerkplein opgewarmd en nog enkele CD’s aangeschaft die de klank  van het orgel voor en na de restauratie weergeven.

Dom van Naumburg

Dom van Naumburg

Vervolgens een lekkere kop koffie in de zon en naast een standbeeld voor Friedrich Nietzsche, dan door naar de Dom van Naumburg, een grote kathedraal gewijd aan Petrus en Paulus. Architectonisch interessant en heel fraai, zowel van binnen als van buiten. Erbij een kruisgang, een museum en mooie tuinen waar het bij dit prachtige weer goed toeven is. Dan wandel ik naar het station en neem het treintje terug naar Freyburg.
Na een kort bezoek aan mijn kamer begin ik direkt naast het hotel aan de klim naar de Neuenburg die hoog boven het dal troont. Een redelijk inspannende klim, maar het is wel de moeite: het uitzicht over het Unstrut-dal is bepaald niet onaardig, het gebouwencomplex zeer interessant. Erin gevestigd zijn een museum gewijd aan het slot, zijn geschiedenis en de bewoners en een museum gewijd aan de lokale wijnbouw. Ik daal aan de andere kant van de heuvel weer af voor nog een tweede kort bezoek aan het centrum van Freyburg. Bij het avondeten nogmaals enkele lokale wijnen geproefd, alweer heel lekker.

Donderdag begint het weer minder te worden, maar door de bewolking heeft het deze nacht niet meer gevroren. Ik rijd eerst met de Burgenlandbahn een eind stroomopwaarts het Unstrutdal in, keer dan om en ga via Naumburg naar Merseburg, een eind stroomafwaarts aan de Saale (dus naar het noorden). Net als Naumburg met een heel fraaie Dom, met direkt daar tegenaan een al even interessant Schloss. Met nog een aantal andere gebouwen en de Schlossgarten is dit een fraai ensemble aan de oever van de rivier. Merseburg is historisch verbonden met Bamberg: het waren de twee favoriete plaatsen van koning, later keizer Heinrich II en zijn vrouw Kunigunde. Op de terugweg naar Freyburg maak ik nog een korte tussenstop in Weissenfels, ook aan de Saale gelegen. Avondeten in het hotel, met nog een goed glas wijn. Het is prettig dat alle wijnen per 0,1 liter geproefd kunnen worden.

Vrijdag dan de volgende verplaatsing, waarbij gelukkig alle treinen wel op tijd (blijven) rijden. In het noorden is het koud en grijs, eenmaal in Franken komt de zon door, in München is het zelfs zondermeer warm te noemen. Na me geïnstalleerd te hebben in m’n hotel in München-west ga ik naar het MVG-museum voor de eerste dag van het Braukunst Live! bierfestival (verslag). Ik tref er een aantal Duitse en Nederlandse kennissen en ben pas laat weer op m’n kamer terug.
Zaterdagmorgen een goed en uitgebreid ontbijt, dan op m’n gemak wat rondgekeken in de stad, inclusief een hapje eten en zodra het festival zijn deuren opent ben ik weer present. Ik tref er nog twee kennissen uit Franken die een dagje zijn overgekomen, proef nog enkele bieren en bezoek een proeverij, ga daarna eten bij de Forschungsbrauerei in het nabije Perlach en ben ditmaal juist redelijk vroeg terug op m’n hotelkamer. Zondag min of meer hetzelfde patroon, na een uitgebreid ontbijt rondkijken in de stad, met name per tram, dan aan het begin van de middag weer naar het festival. Ditmaal zelfs twee proeverijen bezocht, nog van diverse kazen gesnoept en tijdig weer terug naar mijn hotelkamer, waarbij ik denkelijk een snelheidsrecord boek, zo goed sluiten pendelbus, U-Bahn, S-Bahn en bus op elkaar aan.

Maandag is het dan weer inpakken geblazen. Ik reis eerst naar Neurenberg, doe mijn koffer in een kluis en ga naar huisbrouwerij/distilleerderij Altstadthof. Twee voor mij nieuwe bieren, beide met “rode” mout. Er stond altijd al een Rotbier op het menu, nu is er ook een Weizen met half om half tarwemout en Rotbiermalz (gerstemout), en als seizoensbier een Roter Bock. Vooral het Weizen valt op door z’n complexe fruitigheid. Natuurlijk eet ik er een hapje bij, ga vervolgens nog even snuffelen in hun winkel, waar twee soorten Hochprozentiges, Senf en Malzbonbons worden aangeschaft, in het Nederlands: bierbrand en moutlikeur, mosterd en moutsnoepjes, een soort hoestbonbons op basis van moutsiroop.
Dan terug naar het station en via Würzburg verder gereisd naar mijn bestemming, Lauda in het dal van de Tauber. Bestuurlijk ben ik nu in Baden-Württemberg, cultureel nog steeds in Franken. Avondeten in een traditioneel restaurant aan de rand van het oude centrum(pje), met Kellerbier van brouwerij Spall uit Ravenstein-Ballenberg (Baden).

Dinsdag nog een rondje door Franken, plus een stukje Oberpfalz. Het begint nu ook in deze regio te sneeuwen, ik breng relatief veel tijd door in treinen die gelukkig weinig problemen hebben met het weer (of ik heb gewoon mazzel). Via Würzburg naar Bamberg, Fastenbier en een hapje eten bij Schlenkerla. Hoewel dit bier zeker wel rokerig is, ontbreekt de spek-associatie, het is vooral mout en fruit (gedroogde pruimen) met kruidigheid (laurier), plus een redelijk hopbittere (misschien ook wat moutbittere) nasmaak. Ik schaf ook nog een gids over distilleerderijen in Franken aan, daarvan zijn er in Franken ook behoorlijk veel, de meeste in Oberfranken (alweer). Dan via Neurenberg naar Amberg in de Oberpfalz, waar ik in een grote boekhandel een onlangs verschenen uitgave over Historische Wirtshäuser in de Oberpfalz aanschaf, ik had het boek ingezien bij een stand op het festival in München, van een Oberpfälzer brouwerij vanzelfsprekend.

Faust

Faust

Woensdagmorgen blijkt dat er lokaal toch zeker een decimeter sneeuw ligt, maar het verkeer heeft er geen last (meer) van. Ik neem het dieseltreintje naar het noorden, door het Taubertal en dan een stukje het dal van de Main in. Doel is Miltenberg, met een fraaie langgerekte oude binnenstad met veel vakwerkgebouwen, waaronder het Gasthaus zum Riesen, nu de Ausschank van brouwerij Faust. Liefst 7 bieren van het vat en nog enkele van de fles zijn verkrijgbaar, de vatbieren per 0,5 – 0,3 of proefglaasjes van 0,1 liter. Bij het eten proef ik het Zwickelpils en de Kräusen, overigens is er bij vrijwel elk gerecht op de kaart een bieradvies. Daarna kijk ik nog wat verder in de Altstadt, hoofzakelijk 1 straat, inderdaad Hauptstrasse geheten, met een enkele korte zijstraat en een aantal kleine en soms heel smalle steegjes. Dit inclusief een bezoekje aan de brouwerijwinkel, waar enkele bizonderheden verkrijgbaar zijn. Helaas allemaal in driekwartliter flessen, en dat wordt me teveel sjouwen, daarom een flesje bierconcentraat (Doppelbockbierbrand) en een potje biermosterd aangeschaft.
Op de terugweg dan nog even rondkijken in Wertheim, waar de Tauber in de Main uitkomt. Ook hier een fraaie oude binnenstad, helaas geen interessante brouwerij. Aan wijn daarentegen geen gebrek in deze kontreien. Avondeten in het hotel in Lauda, met wijn (en water). Lauda ligt bestuurlijk in Baden, dus de wijnbouw dient de Badische regels te volgen, maar is zoals gezegd ook Frankisch, daarom mag de wijn ook in Bocksbeutelflessen afgevuld worden. Of dat ook gebeurt hangt van de producent af, soms gaat de ene wijn in een Bocksbeutel en de andere in een gewone fles.

Donderdagochtend verlaat ik Lauda en reis allereerst naar Frankfurt, waar zo te zien nog meer sneeuw is gevallen. Middageten in een (voor mij nieuwe) Apfelweinschänke in de wijk Sachsenhausen, dan nog even rondkijken in de stad met tram en benenwagen. Dan reis ik door naar Bad Salzhausen, een kuuroord noordoost van Frankfurt (gemeente Nidda). Ook bij het avondeten drink ik appelwijn, in de vorm van een Sauergespritzes, dat is met toevoeging van ongeveer 20-30 % koolzuurhoudend bronwater.
Vrijdag eerst naar Seligenstadt aan de Main, een stuk naar het zuiden. Leuke oude binnenstad en een heel fraai voormalig kloostercomplex

Seligenstadt

Seligenstadt

inclusief basiliek, plus een interessante brouwerij, Glaabsbräu. Dit mag dan nog Hessen zijn, het is ook (wederom) Fränkisch, Miltenberg is niet eens zover weg. Diverse gerechten op de kaart met bier er in, geen bieradviezen voor erbij. Ik kies voor een van de varianten op Coq à la bière en proef daarbij twee ongefilterde bieren die verwijzen naar het oprichtingsjaar van de brouwerij. De 1744 Hell is vooral hoppig, het originele 1744 is amberkleurig en veel complexer met mout, fruit en hop. Er zijn geen speciale bottelingen verkrijgbaar, wel bierbrand en bierlikeur, dus er gaat weer een flesje mee. Vervolgens terug naar het noorden, via een iets andere route (spoorlijnen en -lijntjes genoeg hieromtrent) voor een bezoekje aan Nidda. Afgedaald naar het niet onaardige oude centrum, een enkel boodschapje gedaan en avondeten bij Hotel zur Traube, met eigen brouwerij (Niddaer Marktbräu). Bij een eenvoudige maar smakelijke hap een pul ongefilterd Dunkles, wat moutzoet en een vleugje gebrand, tamelijk fruitig/gistig, zacht gehopt. ’s Avonds in het pension waar ik verblijf nog een glas Apfelwein, eerst puur daarna met nog een restje bronwater, allebei smakelijk.
Zaterdag is het dan echt inpakken en wegwezen, het reisje zit er weer op.

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s