Bier & Trein

Bierreizen, bierfestivals en meer

Oberfranken en Zwitserland

Posted by Treinjan op 06/05/2006

 April – mei 2006

Dit voorjaar heb ik ook eens elders in Oberfranken onderdak gezocht, en gevonden in het dorpje Trebgast, ten noorden van Bayreuth. Vanwege het niet aansluiten van de treinen aan het begin en einde van de reis (2-uurs ritmes) heb ik een ruime pauze ingelast in Düsseldorf voor de lunch. Daarna een leuke reis voorin een ICE, direkt achter de machinist. Het aangeschafte tijdschrift blijft vooralsnog ongelezen want het uitzicht is veel te interessant (route: Düsseldorf – Köln Deutz beneden – Frankfurt Flughafen – Würzburg). Op de HSL lijkt het niet eens zo hard te gaan tot je naar de Autobahn ernaast kijkt, waar alle duitse scheurijzers ver achterblijven.
Het restaurant van het hotel in Trebgast heeft Ruhetag, dus kijk ik even verder rond in het plaatsje, maar de Dorfschänke is me te druk en vooral te rokerig, daarom ga ik met de trein nog even door naar Bayreuth; ik had voor het reisgedeelte vanaf Würzburg toch al een Bayern-Ticket (dagkaart) gekocht, dus kost me dat niets extra. Vlakbij het station in Bayreuth is genoeg keuze, en je kunt er alleszins redelijk bier bij drinken.
Na een goede nachtrust blinkt het ontbijt woensdagmorgen zoals verwacht vooral uit in de kwaliteit van de vleeswaren, ik verblijf tenslotte in Gasthof & Metzgerei Friedrich.


Daarna ga ik op verkenning voor een familiefeestje dat ik komende augustus in Bamberg en Oberfranken wil geven. Eerst naar Kulmbach om nog eens een bezoek te brengen aan het brouwerijmuseum aldaar. Ik doe de ronde met een half oog op mijn horloge (zoals ik die dag nog wel vaker doe), en besteed vooral aandacht aan het slot van de rondleiding, de glazen brouwerij (!). De Braumeister geeft de nodige toelichtingen en schenkt een glas Märzenbier uit, een van de seizoensbieren (er is ook een standaard “museumsbier”). Ik vraag nog even na of er op de geplande woensdag in augustus ook gebrouwen zal worden. Daarna middageten in de Kommunbräu waar die dag eveneens gebrouwen wordt. Dan terug naar het centrum en omhoog naar de Plassenburg, voor het gebouw (een groot paleis / fort) en voor het uitzicht. Via een andere route naar beneden, waarbij ik weer vlakbij de Kommunbräu blijk uit te komen – goed om in het achterhoofd te houden. Nog even bij de plaatselijke VVV langs voor wat informatiemateriaal, en dan weer terug naar Trebgast. ’s Avonds heb ik in het hotel (goed) gegeten en het aanwezige tapbier van de lokale brouwerij Haberstumpf geproefd, een uiterst doordrinkbaar, enigzins moutzoet en licht gehopt Helles.

Donderdag is het weer nog mooier, daarom de aangewezen dag voor een wandeling. Met de trein ga ik via Neuenmarkt-Wirsberg naar Marktschorgast, bovenaan de Schiefe Ebene, het oudste steile spoorwegtraject van Europa, aangelegd 1846-1848. Het traject stijgt over zo’n 7 kilometer lengte 157 meter, wat voor stoomlokomotieven (zonder tandrad) nogal veel is; toen de aanleg begon waren er eigenlijk nog geen lokomotieven beschikbaar die zo’n sterke stijging aankonden….. (Nadere informatie: www.dampflokmuseum.de). Ik kijk even rond in het plaatsje Marktschorgast en neem vervolgens de met SE gemarkeerde wandelroute langs de spoorlijn. De hoge wandelschoenen komen nu goed van pas, want het is hier en daar behoorlijk klimmen en dalen. Maar het is de moeite waard, en ik schiet onderweg heel wat foto’s. De route eindigt bij het Deutsches Dampflokomotiv Museum in Neuenmarkt, maar ik zie er van af om daar nu rond te slenteren, want mijn benen hebben behoefte aan rust. Daarom terug naar het hotel voor een opfrisbeurt, en daarna neem ik de trein voor een grote lus door Franken.
Via Bayreuth, Neurenberg en Bamberg bereik ik het plaatsje Ebensfeld waar ik in Gasthof zum Schwan ga eten. Bij een eerder bezoek in 2004 stond ik hier voor een gesloten deur, nu heeft daarentegen juist Gasthof Neuner aan de overkant Ruhetag. Zum Schwan schenkt de bieren van het ernaast gelegen Ebensfelder Brauhaus en ik probeer ze alledrie. Om te beginnen het “pils”, dat voor die naam iets te moutzoet is, maar als Helles een goed figuur slaat. De Adam Riese Urtrunk, een dunkel, smaakt me ook goed (Adam Ries of Riese, Duits wiskundige, 1492-1559), maar mijn favoriet is de Schwanen-Weisse. De citrus-achtige fruitigheid ervan doet wat denken aan een witbier, terwijl ik ook wat vanille en frisse appel meen te bespeuren. Het tweede glas smaakt net zo goed en neemt de rol van toetje waar. Daarna op mijn gemak terug naar het station, waar ik alleen nog even moet opletten dat ik in het goede treindeel stap, dan hoef ik verder niet meer over te stappen.

Vrijdagmorgen na het ontbijt inpakken en afrekenen. Ik reis eerst tot Neuenmarkt-Wirsberg, en onderbreek daar mijn reis om alsnog het DDM te bezoeken. In het museum kan ik mijn koffer en rugtas kwijt in een kluis, op het station zelf zijn die niet voorhanden. Het museum ligt op de plaats van het vroegere Bahnbetriebswerk van N-W, dat vanwege de ligging aan de voet van de Schiefe Ebene behoorlijk groot was: 2 grote loodsen met elk een draaischijf. Een loods met draaischijf is nu nog over, deze is nu vrijwel volledig gevuld met stoomlokomotieven, van klein tot (heel) groot. Er is ook een smalspoorbaantje over het terrein waar vandaag ook een stoomlokje naast de gewone diesel rondrijdt, en een grote modelbaan (H0) naar het voorbeeld van de SE met de twee stations en enkele kenmerkende delen van het traject, wat na de wandeling van gisteren een feest der herkenning is.
Na nog een hapje gegeten te hebben reis ik aan het begin van de middag verder naar Bamberg. In Spezial staat mijn naam voor de 3e keer op rij naast kamernummer 2, dus die is inmiddels wel vertrouwd te noemen. De rest van de middag kijk ik nog wat rond in de stad en doe enkele aankopen. Ik ga eten bij Greifenklau, waar de Biergarten al volop in bedrijf is. Wel is te zien dat de komst van het mooie weer heel snel is geweest; nog lang niet alle tafels en stoelen zijn opgesteld. Mijn direkte buren aan tafel komen uit andere delen van Duitsland, waardoor we gezellig kunnen roddelen over de Franken….

Als ik zaterdagmorgen de stad in ga is er van alles te doen bij de “Gabelmann” (de man met de vork, d.w.z. Neptunus). Hoewel de eigenlijke feestdag de 23e april is (Georgitag, uitvaardiging van het Reinheitsgebot 1516), blijkt de Tag des Deutschen Bieres vandaag gevierd te worden. Alle 10 de Bambergse brouwerijen bemannen dan een gezamenlijke Ausschank. Elke brouwer heeft een bier meegenomen, ze worden alle voor € 1,- uitgeschonken in een speciale 25 cl pul, met daarop negen logo’s (de 10e bestaat pas sinds augustus 2004 en is nog niet toegevoegd).
Er zijn ook nog twee stands met vast voedsel, waaronder Bratwurst; we zijn hier per slot van rekening in het Frankenland! Fred Waltman is er ook en stelt me voor aan Frank Wetzel, zodat ik nu allebei degenen heb leren kennen die websites gemaakt hebben over Bamberg en Franken, waar ik steeds veel informatie aan heb ontleend. Dankzij het mooie weer, goede bieren en prettig gezelschap wordt het zo een gezellig en informatief dagje proeven.

Zondag wat uitgeslapen, om na een uitgebreid ontbijt een rustige en nog wat nevelige stad in te wandelen. Even bij de VVV langs, dan een busritje omhoog naar de Michelsberg; de nevel is inmiddels opgetrokken zodat het uitzicht daarboven prima is en er wat foto’s geschoten kunnen worden. Vervolgens terug naar de ZOB en door naar Bischberg.
Zur Sonne is vrijwel geheel gevuld met besloten familie-gezelschappen, en dan blijkt het voordeel van er goed bekend zijn: als ik even geduld heb kan ik er ook eten, zij het dat de menukeuze beperkt is tot wat er aan de groepen geserveerd wordt. Wachten valt niet lang met een glas voortreffelijk Helles, en de Rehbraten die me dan geserveerd wordt is evenmin te versmaden. Herr Schuhmann laat me de mei-uitgave van het tijdschrift Der Feinschmecker zien, waarin een artikel aan Gasthof Zur Sonne is gewijd, met nadruk op hun bockbier. Het is goed geschreven, maar het is wel het enige artikel over bier (iets meer dan 1 pagina) in het hele tijdschrift. Als je nu weet dat het smakenpalet van bieren veel ruimer is dan dat van wijnen, waardoor ze met veel meer gerechten te kombineren zijn (ook in de bereiding), kun je alleen maar concluderen dat de Feinschmecker in wezen een snob is. Zo, dat moest ik even kwijt.
Na nog even rondkijken aan de oever van de Main terug naar Bamberg, en na een korte pauze in Spezial naar het station en met de trein naar Hirschaid voor een bezoekje aan Brauerei-Gasthof Kraus. Waar die precies ligt weet ik niet, maar Hirschaid is niet al te groot, en in dit soort dorpen is de Gasthof meestal niet ver van de kerk, en kerken hebben meestal torens. En inderdaad is de Gasthof zo gevonden, met erachter de brouwerij (die van zichzelf ook behoorlijk hoog is) en een grote Biergarten. De laatste is geopend, dus een aardig plekje uitgezocht, en een Seidla Lagerbier gehaald. Uitstekend, daar kun je het wel een tijdje op uithouden. Het bier wordt uitgeschonken in stenen pullen, zoals gewoonlijk; groot voordeel daarvan is dat deze het bier langer koel houden dan glazen, en tevens meer bescherming tegen lichtinvloed bieden. Bij de tweede pul haal ik ook nog een hapje te eten; zoals meestal bij Bierkellers is het hier zelfbediening, een balie voor dranken, en een voor vast voedsel.
Terug in Bamberg wil ik de avond afsluiten met nog een glas op de binnenplaats van Spezial (het is nog steeds prima weer). Daar zit Frank Wetzel en hij nodigt me uit erbij te komen zitten. Ook aan tafel zit Robert Pawelczak, Braumeister van Brauhaus Robesbierre, gevestigd in het oude keldergebouw van de Wilde Rose Keller. (Deze hobbybrouwerij is voor de belastingen trouwens een volwaardige brouwerij.) Het gesprek gaat dus voornamelijk over bier, brouwers en brouwerijen. Zo hoor je nog eens wat! Bijvoorbeeld: ook in het Frankenland zijn er kleine brouwers die niet steeds, of helemaal geen goed bier brouwen – doet me ergens aan denken…..

Maandag is het tijd voor de volgende verplaatsing in deze vakantie. Naar Zwitserland, zoals wel vaker. Minder bierig, maar daarmee beslist niet minder aangenaam.

Woensdag bezoek ik met mijn zus mijn jongste nicht in Bern. Daarna gaan we eten in het Altes Tramdepot, restaurant met huisbrouwerij. Je kunt alle beschikbare bieren proeven in 20 cl glazen en dat doe ik dus ook. Ik krijg de drie vaste bieren, een Helles, een amberkleurig Märzen en een Weizen dat ook een amberkleur heeft, plus het seizoensbier, een donkere bock. Het Weizen is qua geur en smaak absoluut a-typisch, en net als het Helles en Märzen zit er een bijsmaakje aan, dat eerst niet zo opvalt maar zich meer en meer bemerkbaar maakt. H. en M. zijn drinkbaar, maar nogal vlak (“laf”). Er zit aan alle drie ook een wat muffig luchtje dat me steeds meer gaat tegenstaan. Het Bockbier is daarentegen goed te drinken, hoewel het natuurlijk kan zijn dat hier eventuele negatieve eigenschappen door de volle smaak en de alcohol gemaskeerd worden. Op het eten valt niets aan te merken, maar de koffie na afloop is zondermeer slecht. Ik vraag me af of hier eenzelfde probleem speelt: onvoldoende reinigen van apparatuur en leidingen?

De volgende bierig etappe is op vrijdagavond als ik -in mijn eentje- nog een hapje ga eten in het Schützenhaus te Burgdorf, thuisbasis van het Burgdorfer Bier. Ik begin met het Helles, licht moutzoet en mild gehopt met een zuivere smaak zonder bijsmaakjes, tenzij heel licht gist, maar dat klopt want het is een Zwickelbier. Het dunkel is moutiger met een vleugje caramel/vanille en lichtjes gebrand; ook is er een lichte fruitigheid bemerkbaar die me aan aardbei doet denken. Het eten is ook uitstekend; hier krijg ik tenminste waar voor m’n geld.

Zaterdagmiddag staat een bezoek aan de Solothurner Biertage op het programma. De brouwerijen zijn deels dezelfde, deels andere, vergeleken met vorig jaar. Ik concentreer me vanzelfsprekend op de nieuwe. Alle brouwerijstands staan nu trouwens in de hoofdhal bij elkaar. In tegenstelling tot de buikige pul van vorig jaar nu een proefglas met een goede vorm (33 cl). Er zijn nogal wat nicotine-junks aanwezig, maar het grote luchtvolume van de hoge hal zorgt er voorlopig voor dat de luchtkwaliteit redelijk blijft. Later in de avond zal dat ongetwijfeld niet meer zo zijn; dan wordt ook het muziekpodium bezet, zodat je dan beter in de zijzaal kunt gaan zitten.
Ook in Duits-Zwitserland zijn er nu brouwerijen die het Reinheitsgebot niet als heilig beschouwen (terecht). Een sterk voorbeeld is BeSte, een tweetal hobbybrouwers die bij deze gelegenheid een achttal bieren hebben meegebracht die bewust geen van alle aan het Reinheitsgebot voldoen. Zeven zijn bovengistend, enkele naar Belgisch en Engels voorbeeld, de achtste is ondergistend: Maisbier (!), een Helles. Verder proef ik het witbier (Belgische stijl, maar met iets meer hop), Schwarzbier (Duitse stijl), een Trappist (en ja, ze weten dat ze het eigenlijk niet zo zouden mogen noemen) en tot slot een Quittenbier, met kweeperen, lichtzuur en fruitig; prima zomerbier.
Ik proef maar liefst zeven bieren van Brouwerij Haldemann uit Sugiez, kanton Fribourg/Freiburg (nabij Murten), dit gaat in de vorm van een dienblad met 7 miniglaasjes met eronder een formulier met de namen; op de achterzijde staat nadere informatie. De brouwer is niet bang te experimenteren, hoppigheid en moutigheid zijn zo nu en dan vrij stevig. Alle bieren zijn goed van kwaliteit en steeds interessant. Naast de min of meer standaard Duitse-stijl bieren (Helles, Dunkles, Weizen…) ook twee fruitbieren, Holunder (met vlierbessen) en Wacholder (jeneverbessen). Verder proef ik nog bieren van de brouwerijen Öufi (Solothurn), Unser Bier (Basel) en Napf (Huttwil), en toen was het wel welletjes. Ik blijf gemengde gevoelens houden over dit festival: het is goed bereikbaar met het OV, bier- en brouwerijlijst zijn (zeer) de moeite waard, maar de proefomstandigheden laten veel te wensen over. Een omweg waard, maar niet een reis.

Advertenties

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit / Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit / Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit / Bijwerken )

Google+ photo

Je reageert onder je Google+ account. Log uit / Bijwerken )

Verbinden met %s