Treinen
1. Nederland -> België
2. Nederland -> Duitsland
3. België -> Nederland
4. België -> Duitsland
Over de grens
Tussen Nederland en België zijn op dit moment slechts twee treinverbindingen: Roosendaal - Antwerpen en Maastricht - Luik. De eerste verbinding is de belangrijkste. Hierop rijden de internationale treinen Amsterdam - Brussel (1x per uur), met als haltes: A’dam C, Schiphol, Den Haag HS, Rotterdam C, Dordrecht, Roosendaal, Antwerpen Centraal, Mechelen, Brussel Noord, Brussel Centraal en Brussel Zuid (Midi).
Er zijn ook Thalys-treinen op deze verbinding, maar die zijn eigenlijk niet veel sneller en wel veel duurder, dus ik laat ze buiten beschouwing.
Verder zijn er stoptreinen Roosendaal - Antwerpen C, ook 1x per uur. Deze vertrekken vlak na de sneltrein uit Roosendaal.
Op de lijn Maastricht - Luik rijdt doordeweeks overdag een sneltrein/IC, die niet meer stopt in Randwijck of Eijsden; deze trein rijdt door naar Brussel-Zuid via de HSL Luik-Leuven; ’s avonds en in het weekend is de trein beperkt tot Luik Guillemins.
De internationale trein Amsterdam-Brussel, die in België gewoon een IC is, wordt door NS Internationaal en de Belgische spoorwegen (NMBS / SNCB) tezamen geëxploiteerd, de andere treinen zijn van de NMBS.
Treinen in België
Er zijn in België in hoofdzaak drie treintypes: IC (InterCity), IR (InterRegio, komt overeen met de nederlandse sneltrein) en L (Lokaaltrein = stoptrein). Op elke verbinding rijdt tenminste 1 trein per uur, in enkele gevallen 1 per 2 uur. Met name in het weekend en op feestdagen is de dienstregeling dan ook veel minder dicht dan we in Nederland gewend zijn.
Aangezien vrijwel alle festivals in het weekend plaatsvinden, ga ik uit van de dan geldende dienstregeling (die heel anders is dan door de week!).
Vanaf Roosendaal de grens overkomend is Antwerpen Centraal het eerste overstapstation van belang, namelijk voor de richtingen: St. Niklaas - Gent - Brugge - Oostende resp. - Gent - Kortrijk - Lille (= Rijssel), Lier - Herentals - Mol - Neerpelt / Hasselt, en Lier - Aarschot - Hasselt / Leuven. In Mechelen kun je overstappen richting Dendermonde - Gent en richting Leuven; in Brussel Noord naar Namen - Arlon (=Aarlen) - Luxemburg en evt. Leuven; in Brussel Noord, Centraal of Zuid naar Denderleeuw - Aalst /- Oudenaarde, Halle - Mons (=Bergen), Halle - Tournai (=Doornik) en Charleroi, en eventueel Gent.
Vanaf Maastricht de grens overkomend moet je veelal overstappen in Liège-Guillemins, het hoofdstation van Luik. Er is aansluiting naar Tongeren - Hasselt, naar Leuven - Brussel, naar Verviers - Welkenraedt - Eupen, naar Jemelle en naar Luxemburg.
Kijk ook eens op een papieren kaart van België (bij voorkeur een die de spoorlijnen ook duidelijk weergeeft); verder is er de schematische kaart uit het Belgische spoorboekje (inmiddels wat verouderd, maar nog bruikbaar), en op de NMBS-site een Flash-netkaart. Informatie over werkzaamheden: werfinfo.
Overstappen
Informatie over aansluitende treinen is op de overstapstations altijd het snelst (en actueelst) te vinden op de monitoren en grote elektronische overzichtsborden (de laatste vind je alleen op de grote overstapstations, meestal in de centrale hal). Het is dan wel handig als je tussen- en eindbestemming van je aansluitende trein weet, maar daarvoor zijn er reisplanners! [De beste reisplanner is trouwens die van de Duitse spoorwegen, nu ook in het Nederlands: reiseauskunft/nn Zelfs het kleinste gat is hier nog op te vinden.]
Meer gedetailleerde informatie is te vinden op de vertrekstaten. Deze zijn geel, en apart voor de week en het weekend, dus let op dat je de goede bekijkt. Indeling van de staten is per uur. Op grote stations zijn er ook nog aankomststaten (wit).
Aansluitend openbaar vervoer wordt uitgevoerd door:
- De Lijn in Vlaanderen,
- MIVB in de Brusselse agglomeratie,
- en TEC in Wallonië.
Treinkaartjes
Kaartjes naar België
In de NS-kaartjesautomaten met aanraakscherm zijn naar heel wat Belgische stations kaartjes te verkrijgen. Je kiest eerst België-Luxemburg, dan het gewenste kaarttype (bijna altijd weekendretour), dan je bestemming en de rest wijst zich hopelijk vanzelf. (Let op: bij weekendretours is er géén aparte reductie voor kortingkaarthouders; kaartjes vanaf Roosendaal Grens zijn alléén voor NS-jaarkaart- of OV-kaart-houders !). De lijst is te raadplegen via de demonstratie-kaartautomaat: webdemo.ns.nl/webdemo.e2000.
Echter: naar diverse plaatsen waarin of waarbij interessante bierfestivals plaatsvinden, is in de automaat geen kaartje te krijgen. Een goed voorbeeld is Zottegem: je zou dan bij de automaat een weekendretour Oudenaarde kunnen kopen, maar dan betaal je voor een extra traject (dat je helemaal niet wilt afleggen).
Combineren van NS- en NMBS-kaartjes
De NMBS biedt via haar website de mogelijkheid om met een creditcard binnenlandse kaartjes te kopen en deze meteen af te drukken. In de Nederlandse automaat koop je kaartjes tot het eerste station over de grens, Essen of Visé. Kortingkaarthouders (en meereizigers) zijn het goedkoopst uit als ze een binnenlandse (weekend)retour Roosendaal, en een Benelux weekendretour Roosendaal-Essen kopen; voor alle anderen is een weekendretour naar Essen het juiste kaartje. Ook voor de route via Maastricht - Visé (Vlaams: Wezet) geldt: kortingkaarthouders en medereizigers (maximaal 3) kopen een binnenlands (weekend)retour Maastricht, en een Benelux weekendretour Maastricht - Visé, anderen een Benelux weekendretour naar Visé.
Op de NMBS-site koop je daarnaast een zogeheten Weekendbiljet internet. [In bovengenoemd geval (naar Zottegem) scheelt dat circa 3,5 euro.] Dit kan vanaf 30 dagen tevoren; het biljet is op naam, dus vul de juiste tenaamstelling in (de conducteurs vragen regelmatig om legitimatie). Dit biljet is maximaal vanaf vrijdagavond 19:01 uur tot zondagavond geldig; de datumfunctie is echter niet goed geprogrammeerd en werkt alleen in Internet explorer. Ik hoop niet dat dat een aanduiding is van hoe de NMBS over veiligheid denkt. Ga naar buy.b-rail.be en kies je taal.
Omdat in België gekochte weekendretourtjes 50% reductie geven, en Benelux-weekendretours slechts 40%, kan het voordelig zijn om bovengenoemde combinatie-aankoop vaker te doen. Het prijsverschil loopt langzaam op naarmate het Belgische traject langer wordt. Tot Antwerpen maakt het vrijwel niets uit, daarna gaat het eerst nog om dubbeltjes, maar voor wat langere afstanden is het zeker wel de moeite. Voor weekendretours betaal je maximaal € 19,20, wat betekent dat de hieronder vermelde Rail-pass bij grotere afstanden nog voordeliger is, deze kost namelijk per retour € 14,20. Er zijn ook regelmatig nog voordeliger weekendaanbiedingen te vinden op de NMBS-site. Overigens kun je op sefora.b-rail.be/…./berekenen.do uitzoeken wat het voordeligste kaartje is voor binnenlandse belgische verbindingen. Houd er ook rekening mee dat bij belgische kaartjes in de regel reisonderbreking niet is toegestaan, dus bij overstappen moet je altijd de eerste aansluitende trein nemen. Alleen als je een zogenaamd “via”-biljet koopt mag je volgens de regels je reis wel onderbreken.
Railpass en Benelux-tourrail
Voor de langere afstanden is er nog een optie: de zogenaamde Railpass. Dit is een kaart voor 10 enkele reizen tussen twee belgische stations naar keuze, tegen een prijs van 69,00 euro. Dit is vaak de beste keuze voor een lang weekend (3 of meer dagen) en doordeweeks. Maar deze kaart is alleen aan de NMBS-loketten te koop. Het kan echter een goede investering zijn: de kaart is een jaar geldig en niet op naam, kan dus gedeeld of doorgegeven worden. Vooral indien je een langere trip naar België maakt en niet van een goedkoop weekendretour kunt profiteren is dit een handige kaart, evt. samen met een Key-card voor korte afstanden. Je koopt in dit geval aan de NS-automaat een standaard 2-maands retour naar Essen of Visé. Hier meer over de Railpass en over de Keycard.
Wie in een periode van een maand meerdere dagtrips heeft gepland kan eventueel gebruik maken van een Benelux-Tourrail kaart; deze is niet in Nederland verkrijgbaar, maar wel geldig (vijf dagen vrij reizen binnen een maand). Deze kaart is op naam en kost op dit moment voor de tweede klas € 139 (Jongeren tot 26 jr € 99), eerste klas € 219. Ook deze kaart is alleen aan de NMBS-loketten te verkrijgen.
Er zijn aanmerkelijk meer spoorverbindingen naar Duitsland dan naar België. Van noord naar zuid: Groningen-Nieuweschans-Leer, Hengelo-Bad Bentheim, Enschede-Gronau, Arnhem-Oberhausen (via Emmerich, zonder daar te stoppen), Venlo-Mönchengladbach (via Kaldenkirchen) en Heerlen-Aken (via Herzogenrath).
Via Hengelo rijden de Intercity-treinen Amsterdam-Hannover-Berlijn, via Arnhem de ICE-treinen Amsterdam-Keulen-Frankfurt(-Basel/München). Vanuit Enschede rijden om en om treinen naar Münster en naar Dortmund, vanuit Venlo naar Düsseldorf-Wuppertal-Hagen-Hamm. De treinen vanuit Nieuweschans en Heerlen rijden slechts een klein eindje Duitsland in. Vanuit midden-Nederland komen eigenlijk alleen de verbindingen vanuit Enschede, Arnhem en Venlo in aanmerking. Via Arnhem is het snelst per ICE, maar dat is meestal ook vrij prijzig. De andere routes zijn langzamer, maar ook goedkoper.
De route via Arnhem per ICE is vooral interessant als je gebruik kunt maken van speciale aanbiedingen voor dagtrips, en altijd als je de nacht van zaterdag op zondag in Duitsland blijft. Je kunt dan gebruik maken van de Sparpreis-regeling: kortingen tot 50 % (onder voorwaarden), ook nog te kombineren met de samenreiskorting waarbij de 2e t/m 5e persoon nog eens voor half geld reizen. Kijk voor meer info op de site van de NS, onder Internationaal - Tickets - Kortingen en tariefsoorten.
Als een wat langere reistijd geen bezwaar is, kan je je portemonnee wat ontzien door gebruik te maken van een SchönerTagTicket van de deelstaat NordRhein-Westfalen; dit is een dagkaart, doordeweeks geldig vanaf 09.00 en in het weekend zonder tijdsbeperking. De kaart kost voor een persoon € 22 en voor een groepje van maximaal vijf personen € 29.50, mits gekocht via automaat of internet, aan het loket € 2 meer. In Venlo staan NRW-kaartautomaten in de stationshal; het STT is echter pas geldig vanaf Kaldenkirchen, dus je moet per persoon en per reis een “Zusatzticket” kopen, wat het prijsvoordeel iets verkleint. Het STT is wel direkt geldig vanaf Enschede, en -voor wie via die weg wil reizen- op de bus van Nijmegen naar Kleve (Kleef), VGN lijn 58.
De andere beperking van het STT is dat het niet geldig is in IC/EC en ICE treinen, maar alleen in RB, RE en S-Bahn. Vanuit Enschede rijden alleen RB (RegionalBahn) stoptreinen, vanuit Kleve en Venlo RE (RegionalExpress) semi-sneltreinen. Het STT is verder ook geldig in lokaal openbaar vervoer in alle Verkehrsverbunde, dus bus, tram en metro in alle steden van NRW zijn er ook mee te gebruiken.
De oude druktoets-automaten in Venlo zijn inmiddels vervangen door exemplaren met aanraakscherm. Het Zusatzticket voor Venlo-Kaldenkirchen kostte in 2007 € 2,00. Het STT kan ook via internet (met creditcard) gekocht worden; levering gaat i.h.a. zeer snel (2 werkdagen!). Met vergelijkbare voorwaarden is er ook het SchönesWochenendeTicket, dat op zaterdag of zondag gebruikt kan worden voor reizen door heel Duitsland. Informatie over deze kaarten vind je op de site van de DB, www.bahn.de, onder Preise+Angebote - Regionale Angebote - Länder-Tickets.
Informatie en aankoop van veel kaartjes naar en in Duitsland is ook mogelijk via de Treinreiswinkel in Leiden (Breestraat 57, 2311 CJ, (0)71-5137008), kijk verder op hun website: www.treinreiswinkel.nl.
Voor Leidenaars is dit nu helemaal het aangewezen adres, daar de NS in het kader van de voortschrijdende klantonvriendelijkheid de buitenland-balie in Leiden heeft gesloten.
Deze paragraaf is er vooral voor onze zuiderburen die ook eens over de grens willen kijken. Verreweg de meesten zullen dan via Antwerpen - Roosendaal komen, met de Beneluxtrein Brussel - Amsterdam of met de stoptrein Antw. - Essen - Roosendaal.
In Roosendaal kun je overstappen voor de richtingen Bergen op Zoom - Goes - Middelburg - Vlissingen, en Breda - Tilburg -Den Bosch - Nijmegen - Arnhem. Reizigers uit de stoptrein hebben in Roosendaal onmiddelijke aansluiting op de Beneluxtrein naar A’dam, en wat later op de IC van Vlissingen naar A’dam. Volgend overstapstation van belang is dan Rotterdam Centraal, met name voor Gouda - Utrecht (en verder naar het noordoosten). In Den Haag HS (Hollandsch Spoor) is er dan aansluiting naar Den Haag Centraal, en naar Leiden (de Beneluxtrein stopt daar niet, de IC wel) en Haarlem.
Reizigers via Wezet/Visé hebben in Maastricht aansluiting op de IC naar Amsterdam via Sittard - Roermond - Weert - Eindhoven - Den Bosch - Utrecht, en op een trein naar Heerlen - Kerkrade. In Roermond is er aansluiting naar Venlo - Nijmegen, in Eindhoven naar Tilburg - Breda - Dordrecht - Rotterdam - Den Haag, in Den Bosch weer naar Nijmegen, en in Utrecht naar bijna overal.
Een inmiddels ietwat verouderde kaart van het nederlandse spoorwegnet vind je op: www.ontdekns.nl/factsheets/kaart. [De grensoverschrijdende verbindingen zijn helaas niet ingetekend; het zijn, beginnend in het zuidwesten, Roosendaal-Essen, Eisden-Visé, Landgraaf-Herzogenrath, Venlo-Kaldenkirchen, Emmerich-grens (die staat er wel op!), Glanerbrug-Gronau, Oldenzaal-Bad Bentheim en Nieuweschans-Weener]
Informatie over werkzaamheden vind je op www.ns.nl onder: Gewijzigd treinverkeer.
Overstappen: de allergrootste stations hebben grote elektronische overzichtsborden in de centrale hal, de andere hebben plasmaschermen. De vertrekstaten zijn ingedeeld per reisrichting (voorzover mij bekend is dit een Nederlandse eigenaardigheid) en vervolgens per uur. Geen onderscheid tussen week en weekend, maar voor elke regel staat eerst op welke dagen de trein rijdt. Aankomststaten zijn er alleen op de grootste stations, wit van kleur. Verder zijn er nog aparte borden die storingen melden, en ook wijzigingen ten gevolge van werkzaamheden. Aangezien alle festivals in het weekend plaatsvinden is een Benelux-weekendretour bijna altijd het voordeligste treinkaartje, ook bij gebruik als dagretour. Wie in een periode van een maand meerdere dagtrips heeft gepland kan eventueel gebruik maken van een Benelux-Tourrail kaart; deze is niet in Nederland verkrijgbaar, maar wel geldig (vijf dagen vrij reizen binnen een maand). Deze kaart is op naam en kost op dit moment voor de tweede klas € 139 (Jongeren tot 26 jr € 99), eerste klas € 219. Ook voor Nederlanders kan deze kaart handig zijn, maar je moet er wel voor naar België.
Er is slechts 1 treinverbinding, namelijk (Luik -) Welkenraedt - Aken (- Keulen). Hierop rijden Thalys-treinen Parijs - Brussel - Keulen, ICE’s Brussel - Keulen - Frankfurt, en IR-treinen Luik - Aken. Thalys en ICE zijn snel en duur, de IR is veel goedkoper maar natuurlijk wel trager. Vanaf Welkenraedt kun je dan gebruik maken van een “Aixpres”-kaartje naar Aken, nadere informatie over prijs en voorwaarden vind je hier; een Duits kaartje voor het vervolgtraject kun je dan via www.bahn.de kopen.
Een weekendretour Welkenraedt (of 2 strippen op een Railpass) voor het belgische deel van de reis en een NRW SchönerTagTicket voor het duitse zouden dan met het Aixpres-biljet tezamen de goedkoopste oplossing kunnen zijn. Het is echter tamelijk ingewikkeld en er zijn vast ook wel aanbiedingen van (relatief) goedkope dag- dan wel weekendretours per Thalys of ICE! Nadere informatie hierover vind je op de site van de NMBS, onder Reizen in Europa - Bestemmingen - Duitsland. Meer over het SchönerTagTicket NRW is in de eerste paragraaf te vinden. Vooral bij groepsgebruik is dit een zeer voordelige kaart!
Euregioticket
Dit is een Belgisch-Duits-Nederlandse dagkaart, geldig in Nederlands Zuid-Limburg, Belgisch(e provincie) Limburg en provincie Luik en in de regio Aken in Duitsland op treinen en bussen. Het ticket kost € 13,50 per persoon op weekdagen, in het weekend betaal je hetzelfde maar kun je er met maximaal 2 volwassenen en 3 kinderen onder de twaalf gebruik van maken.
Spoorlijnen waarop de kaart geldig is: Heerlen - Landgraaf - Herzogenrath - Aken, Heerlen - Kerkrade, Heerlen - Maastricht - Luik, Luik - Tongeren - Hasselt, Luik - Verviers - Spa - Geronstère, Verviers - Welkenraedt - Eupen, Welkenraedt - Aken - Stolberg - Düren, Düren - Heimbach, Düren - Linnich, Herzogenrath - Alsdorf, Herzogenrath - Herrath, Stolberg - Stolb. Altstadt, Stolberg - Eschweiler, plus nog enkele niet aansluitende trajecten. De kaart is alleen in de regio verkrijgbaar.
Info NS, info NMBS, info AVV.
Reageer