Het Bokbierfestival in de Beurs van Berlage was dit jaar al aan zijn 32e editie toe (het is ouder dan PINT zelf). De basisformule is zolang ik het festival ken nooit gewijzigd. En dat is een formule die mij vanaf het punt dat ik meer festivalervaring had meer en meer is gaan tegenstaan.  Er is pas sinds 2007 enige “verbetering” te vermelden, toen de Amvestzaal erbij kwam als rook- en herrievrije ruimte. De drukte en het lawaai in de grote zaal maken dat je daar alleen even wilt komen om een nieuw bier te halen. De kwaliteit van de bieren laat zo nu en dan nog steeds te wensen over en er zijn diverse bieren aanwezig die welbeschouwd geen bokbier zijn.
De formule van het festival leidt ertoe dat de vrijdag- en zaterdagavond voor een proever niet interessant zijn, de beste tijd is zaterdag en zondag direkt na opening, wanneer het nog relatief rustig is en je nog een normaal gesprek kunt voeren. Er zijn bescheiden pogingen om het festival proeftechnisch interessanter te maken. Krenten in de (aangebrande?) pap waren dit keer proeverijen met de brouwers op zaterdag- en zondagmiddag, in de glazen “kubus” in de Amvestzaal. Maar dat is voor mij niet voldoende om het festival als goed te beoordelen.
PINT organiseerde ook weer een keuring van de aanwezige bo(c)kbieren, de uitslag vind je hier.

Brouwerij De Molen te Bodegraven organiseerde op vrijdag 30 oktober een bierfestival, waarvan de afkorting toevallig overeenkomt met het aansluitende en een klein beetje overlappende Bokbierfestival in Amsterdam (zie volgend bericht). Het festival was ook enigzins gedacht als “pré-BBF”, naar analogie van het pré-ZBF dat Alvinne organiseert voorafgaand aan het Zythos Bier Festival.
De aanwezige brouwerijen (De Molen & Emelisse [NL], De Struise Brouwers & Alvinne [B], Mikkeller [Deens] en Narke [Zweeds]) hadden zeer bizondere bieren meegebracht. Sterk van smaak, maar ook regelmatig sterk in alcohol, soms zoveel dat het meer op likeur dan op bier begon te lijken. De bieren werden geschonken in 15 cl proefglaasjes (bij de sterkere bieren vaak wat minder vol), tegen betaling van 1 of 2 jetons van € 1,50 per stuk, je betaalde € 2,50 voor het proefglas.
De bieren waren verdeeld over twee lokaties, De Molen zelf en De Paardenburgh, nog geen 200 meter verderop. De drukte bleef daardoor binnen de perken, hoewel het bij De Molen zo nu en dan wel even dringen was, maar dat komt voornamelijk door de inrichting van het gebouw. Bij De Paardenburgh had je dan meer ruimte en vooral ook zitgelegenheid.
Al met al een geslaagde eerste editie. Voor de volgende keer graag ook wat minder sterke bieren en/of kleinere glazen.

Al een aantal jaren is er een groot bierfestival in Montreal, Canada, het “Mondial de la bière”. Dit jaar voor het eerst een Europese editie, in Straatsburg (Strasbourg), die ik tijdens mijn rondreis door Duitsland en Zwitserland (zie vorig bericht) kon bezoeken.
In een grote hal van het Parc des expositions du Wacken (goed bereikbaar per tram) vind je veel Franse bieren, maar ook bier uit Canada (niet verwonderlijk), de V.S., Italië, België, Duitsland, Zweden en nog enkele andere landen; een opvallende afwezige is bijvoorbeeld Denemarken. Voor de toegangsprijs van 6 euro krijg je een pul van 25 cl met een tweede maatstreep op 12,5 cl. Het bier betaal je met bonnetjes van 70 cent per stuk, het basistarief is twee bonnen per 12,5 cl, sommige bieren drie of vier bonnen. De iets uitlopende pul is niet bizonder geschikt als proefglas, maar de gebruikelijke “halve vulling” maakt bijvoorbeeld het walsen wel weer eenvoudiger. Als je een tweede keer terug wilt komen is de pul je toegangskaartje.
Er is veel vrije ruimte tussen de stands, ook zaterdag in de middag is het nooit té druk. Lang niet alle stands hebben zelf een spoelmogelijkheid, dus er zijn enkele spoelpunten, maar deze zijn soms wat verdekt opgesteld. Wat meer zitgelegenheid was welkom geweest, er was meer dan genoeg ruimte voor. Aan voedsel geen gebrek.
De bierlijst is indrukwekkend. Noodgedwongen heb ik me beperkt tot Europese bieren, met een enkele Canadees ertussendoor. Dat kwam ook doordat ik met twee medeproevers een mooi plekje aan deze stand had weten te veroveren, mét zitgelegenheid. Ik was ook aangenaam verrast door enkele bieren uit Zweden, en kan instemmen met eerder gehoorde positieve opmerkingen over enkele Italiaanse brouwerijen. De thuisblijvers hadden ongelijk.

Franken en de Oberpfalz, Zwitserland en de Ortenau [oktober 2009]

De heenreis verloopt voorspoedig, de ICE Utrecht – Frankfurt is zeer rustig, daarna wordt het iets drukker. Het weer valt tegen, regelmatig buien, al levert dat soms wel mooie wolkenluchten op. Na Frankfurt naar Würzburg, dan verder (langs Bamberg) naar Münchberg in het noordoosten van Oberfranken, dat de komende dagen mijn uitvalsbasis is.
In de tweede ICE heb ik korte tijd internet-verbinding via WLAN (ja, TreinJan gaat nu ook mobiel het internet op!), maar de trein verlaat spoedig het huidige proeftraject en dan is de pret ten einde: wel een prima signaal in de trein, maar de verbinding met daarbuiten is weggevallen.
De trein is exact op tijd in Münchberg, en het hotel is zo gevonden. Het  restaurant is nog met vakantie, daarom eten in het Italiaans restaurant ertegenover, met Kulmbacher bier – zeer dominant aanwezig in deze streken (Heineken heeft er een grote vinger in de pap).

De volgende morgen na een goed ontbijt via Hof naar Weiden, verder met de bus naar Eslarn, de vijfde plaats in de Oberpfalz met een Kommunbrauerei. Er is hier slechts één gelegenheid waar het bier wordt uitgeschonken, Beim Ströhern (familie Grießl), open vanaf twee uur. Ik ga dus eerst een bodem leggen bij een lokale Gasthof, waar het bier uit Passau komt (Löwenbrauerei).
Dan nog even genoten van het mooie weer en daarna aan de Zoigl. Wat moutzoet (absoluut niet hinderlijk), fruitig en zacht gehopt met een lange nasmaak. Erg doordrinkbaar bier, uitgeschonken in glazen pullen met opdruk (0,5 liter, ook 0,3 zonder opdruk), en eigen viltjes. Prijs van een halve liter: € 1,60.
En zoals vaker, als er geen bord (en een bezem) buiten hing zou je denken dat je zomaar iemands huis binnenloopt. Binnenin is er echter meer een Gasthof-interieur, inrichting is nieuw maar in klassieke stijl, vrij licht. Naast brouwen is ook distilleren een van de vaardigheden die men hier beheerst. Er zijn diverse Obstbrände verkrijgbaar, en bierbrand: Streherndies’l, ik neem een fles mee (“bierconcentraat“).
Elders in het dorp is nog een brouwerij, Bauriedl, die ook in de streek nog wel enige verbreiding heeft. Verder kwam ik nog langs een goed onderhouden gebouw met opschrift “Brauerei Schlaffer”, waar het lijkt  alsof er nog onlangs gebrouwen is, maar helaas, dat is maar (schone) schijn.
Terug met de bus naar Weiden, door naar Wiesau waar ik nog een hapje eet met erbij “Schwarzer Ritter”van de Schlossbrauerei Friedenfels, een ongefilterd Dunkel dat ook als Zoigl door het leven gaat. Dat betreft dus zogeheten “Brauerei-Zoigl”, geen “Echter Zoigl”.

Dan is het 3 oktober, de Tag der Neuhauser Kommunbrauer. Per trein via Hof naar Windischeschenbach. Er is zelfs voor vervoer van het station naar de Marktplatz van Neuhaus (de tweede kern van W.) gezorgd, maar bij dit mooie weer geef ik de voorkeur aan de benenwagen. Ik klim omhoog langs Schloss Neuhaus en kom dus als eerste uit bij de Schafferhof, waar ik buiten van een zeer hoppige Zoigl geniet. Ik zou zeggen dat deze wel eens drooggehopt zou kunnen zijn (Duits: Hopfenstopfen). Daarna Zoigl en een eenvoudige doch voedzame maaltijd in restaurant Zum Heimgarten, ook bekend als Lingl (fam. Bauer). Hier is het bier een fractie minder bitter, ietsje meer fruitigheid wordt bemerkbaar. Als derde is de Zoigl van Teicher (fam. Punzmann) aan de beurt. Deze smaakt eerst even moutzoet, maar dan komt ook hier meteen de hop door. Het is binnen dankzij het mooie weer rustiger dan vorig jaar, hoewel  om diezelfde reden de totale bezoekersaantallen vast niet lager zullen uitkomen.
Hierna ga ik eerst in de brouwerij kijken, waar net een rondleiding begint. Het gebouw heeft afgelopen jaar een nieuw dak gekregen en de gevel is opnieuw bepleisterd. Je mag nu ook naar zolder klimmen om het roestvrijstalen koelschip te bekijken.
Daarna naar Käck’n waar het bier naast hoppigheid ook moutigheid vertoont, plus enige fruitigheid. Vervolgens doorgeschoven naar Bahler, waar het bier het minst bitter lijkt, maar dat kan ook gewoon gewenning zijn, het is beslist wel goed gehopt. Het lijkt me interessant om hier eens een vergelijkende blindproeverij te houden. Zeven bieren uit een en dezelfde brouwketel, maar verschillend vergist en gelagerd – nog afgezien van eventuele verschillen in de brouwsels (andere moutstorting, andere hopgift, eenieder heeft daarbij zo zijn eigen voorkeuren).
Ik laat het bij vijf van de zeven verkrijgbare bieren en reis terug naar Münchberg; eten (heel lekker) in het hotel met nog een pul Mönchshof Kellerbier, uit de beugelfles. Stuk minder hoppig dan de diverse Zoigl-bieren, maar als begeleiding van de maaltijd heel geschikt.

Zondagmorgen aandacht voor het element “trein”, op een andere manier dan anders. Via Hof naar station Kirchenlaibach, waar in Speichersdorf La Stazione te vinden is, een verzameling modelspoorbanen die circa 20 keer per jaar te bezoeken is. Onder meer drie grote banen, die verschillende tijdperken (epochen) weergeven: Reichsbahn (tot WO II), Bundesbahn (jaren ‘60-’70) en hedendaags, alles in schaal H0 (1:87), een baan in N-spoor (1:160), een speelbaan voor de kleintjes, boeken en nog veel meer. Erg leuk.
Van Kirchenlaibach reis ik door naar Neuhaus an der Pegnitz, voor een pul Märzen uit de Kommunbrauerei. Dit kun je qua brouw- en uitschenkwijze ook Zoigl noemen, maar het bier is duidelijk anders: donkerder, moutiger, sterker en gefilterd, zij het zeker niet glashelder.. Daarna naar Bayreuth, voor een stadbezichtiging en de avondmaaltijd met Weihenstephaner bier.

Maandagmorgen eerst naar Hof, om daar de stad nog eens nader te bekijken. Ik ben gauw uitgekeken, ga dan met een boemeltje naar het stadje Selb (“die Porzellanstadt“), dicht tegen de Tsjechische grens. Even de oude stad rondgewandeld (leuk), dan middageten in Brauhaus Ploss. Deze huisbrouwerij is als het ware de opvolger van de voormalige “Exportbierbrauerei Rauh & Ploss”. Twee bieren, Lagerbier, ondergistend, ongefilterd, met een verfrissend citruskarakter. Daarnaast Weizen, met citrus, banaan en een vleugje kruidigheid. Beide bieren zowel in 0,3 als 0,5 literglazen verkrijgbaar. Voor eind van de maand staat Zoiglanstich aangekondigd, ik vermoed als alternatief voor bockbier. De brouwinstallatie is door het gebouw verspreid en deels ingebouwd, daarom niet zo goed te bekijken als een geheel vrijstaande. Vervolgens nog een rondwandeling door het stadje aan de hand van een op het gemeentehuis opgehaalde folder. Als ik terug ben in Hof begint het helaas te regenen. Terug in Münchberg eet ik nog een tweede maal in het hotel, en niet minder lekker. De porties zijn hier fors, vergeet voor- en nagerecht maar.

Dan zit de eerste etappe er alweer op. Maar de afstand naar Bamberg is maar klein, dus kan ik dinsdag een interessante omweg maken. Ik reis per trein naar Wiesau en neem daar de bus naar Mitterteich, waar vandaag de derde Zoiglstube geopend is, Oppl, de andere twee heb ik mei jongstleden bezocht. Een groot pand, direkt aan de Unterer Markt, op 10 meter van de bushalte. Uit het dakraam hangt niet een brouwersster of een bezem, maar een houten cirkel met bierglas. Binnen is het half gevuld, merendeels oudere bezoekers, niet verwonderlijk gezien het tijdstip van de dag. Het bier is amberkleurig, iets wazig, komt in uiteenlopende glazen pullen zonder logo, vrijwel allemaal met deksel. Het is goed gehopt (aromatisch, zachtbitter) en fruitig (citrus) en zeer doordrinkbaar. Prijs per halve liter € 1,70. Eten maximaal 4,30, meestal koude gerechten met brood, enkele warm (zoiets als worst met brood en Kraut = zuurkool). De inrichting is nieuw, wit pleisterwerk en licht hout, keuken met veel RVS, sanitair duidelijk onlangs geheel vernieuwd, hier is heel wat geïnvesteerd. Men verhuurt de ruimte buiten de vaste Ausschankperiodes voor feestjes en dergelijke, dat moet ook wel.
Terug met bus en trein naar Marktredwitz waar ik mijn koffer in een kluis had gestopt, en vandaar via Neurenberg naar  Bamberg. In Spezial is het dit keer kamer zes waar ik mijn tenten opsla. De gelagkamers zitten helemaal vol, daarom eet ik bij het Weissbierhaus verderop in de straat, met een Maisel Weisse uit Bayreuth (erg goed), en als toetje Federweisse, jonge nog gistende en daardoor troebele witte wijn, Frankische natuurlijk; het rode equivalent heet Federrote. Hier moet je niet teveel van drinken, want de rijkdom aan gist kan gevolgen hebben, iets wat beter tot uiting komt in de Zwitserse en Oostenrijkse namen, Sauser resp. Sturm …….

Net als eerder in Münchberg was het op de aankomstavond in Bamberg slecht weer. En net als eerder de volgende dag mooi, zij het dat het nu in Bamberg ook warm wordt. Alvorens eropuit te gaan had ik de voering al uit mijn jack losgeknoopt/geritst, vanaf een uur of elf kon de jas helemaal uit. Rondkijken, wat winkelen, kopje koffie, dan terug naar Spezial. Middageten op de binnenplaats met een glas Lager, het standaard (Rauch)bier. Dan met de bus naar Greifenklau voor een glas bier in de Biergarten: Laurenzi-bier, een donkerder uitgave van het normale Lager, wat moutiger maar nog vrij stevig gehopt. Daarna verplaats ik me naar Keesmann, waar ik ook de avondmaaltijd gebruik, besproeid met Herren-Pils en Sternla Lager. Terug in het centrum nog genoten van Italiaans ijs, het hoeft niet altijd bier te zijn.

De volgende dag eerst nog wat de tourist uitgehangen, daarna per bus naar het stadje Schesslitz. Bij Brauerei Drei Kronen proef ik het standaardbier (“Schaazer Kronabier”), amberkleurig, redelijk hoppig en uitdrogend. Middageten in de nabije Gasthof Goldener Anker die ondere andere bieren van Hartmann (Würgau) voert. Bij de karper een zeer donker bier, Erbschänk, tegen het zwarte aan. Geroosterde mout, klein zoetje en zacht bitter, iets uitdrogend. Tenslotte na een rondwandeling door het plaatsje de topper van de dag, het Vollbier van Barth-Senger. Qua kleur tussen de twee voorgaande in, en een prachtige balans tussen mout, fruit (gist?) en bitter(hop). Een topbier.
Terug in Bamberg nog eens langs geweest bij de Brauereigasthof van Kaiserdom, de grootste Bambergse brouwerij, in het stadsdeel Gaustadt. Het Kellerbier is goed voor bij de maaltijd, die een tikkeltje aan de zoute kant is, maar verder niets bizonders. Beter zijn het Meranier Schwarzbier en de Hefeweizen, maar er zijn in deze kontreien interessantere bieren verkrijgbaar.
Ik heb het de hele dag van buiten droog kunnen houden, maar er zijn zo hier en daar behoorlijke hoosbuien gevallen, bij nog steeds vrij hoge temperaturen.

Vrijdag is het weer prachtig weer, zij het een stuk koeler. Per trein naar Coburg, daar even rondgekeken, dan per bus naar het stadje Seßlach. De stadsmuur is grotendeels behouden, evenals de vier stadspoorten en diverse fraaie gebouwen. Hier staat ook een Kommunbrauerei, dit bier is echter permanent te verkrijgen bij twee Gasthöfe, tegenover elkaar aan het centrale plein. Bij de Roter Ochse drink ik het bier bij de maaltijd. Het bier is amberkleurig, wazig, ietwat wrang-hoppig. Weinig koolzuur, misschien Ungespundet. Na een uitgebreide stadsrondwandeling drink ik er nog een op het plein voor Gasthof Reinwand: hier is het bier slechts licht wazig, moutiger en voller van smaak, met iets meer koolzuur en bevalt me een stuk beter.
Terug naar Coburg, door naar Rödental voor het avondeten bij Brauereigasthof Grosch. Eerst een glas Zwickel, de ongefilterde versie van de pils, redelijk fruitig en hoppig. Daarna de Fuhrmannstrunk, een Dunkles, moutig en ietwat zoet. Het toetje is ermee gemaakt, erg lekker. Het restaurant is goed bezocht en de bereikbaarheid per OV van deze brouwerij is uitstekend, minder dan 1 minuut van het station.
Terug in Bamberg alvast wat opruimen, dan nog even naar beneden om het Ungespundetes te controleren. Dit enige niet-rookbier van Spezial is goed in vorm.

Zaterdag is het tijd voor de volgende verplaatsing, dus inpakken geblazen. De route gaat via Neurenberg – (Stuttgart – Karlsruhe -) Basel – Olten naar Burgdorf. De bierconsumptie gaat de volgende dagen drastisch omlaag, maar het mag ook wel eventjes wat minder. Het onderdeel treinen is daarentegen heel groot.
Na een rustdag drie dagen rondreizen per trein. Dag 1 ondermeer naar Engelberg en over de Brünigpass. Op de tweede treinreisdag weet ik na een bezoekje aan de Neuenburger Jura en de omgeving van de Bielersee een bezoekje aan het Schützenhaus in Burgdorf in te lassen, om het bockbier van de Burgdorfer Gasthausbrouwerij te proeven. Diep bruinrood, moutig, wat gebrand. Begint moutzoet, droogt dan wat uit en eindigt zacht bitter en een beetje gebrand. Alcohol 6,2 vol%. Op dag drie ben ik in de gelegenheid om in Ausserberg in Wallis, hoog boven het Rhônedal, een bier van de plaatselijke Suonen-Bräu te proeven, Gold. Een ongefilterd Helles, dat met gist zeer wazig lichtgeel is. Fris, enigszins citrus-achtig, wat kruidig en  zacht gehopt; doet beetje denken aan witbier, hoewel dit bier ondergistend is, alc% circa 5. De brouwerij staat in de oude dorpskern, maar je kunt het bier zoals ik deed drinken bij Gasthof Bahnhof, inderdaad 20 meter van het station, gelegen aan de Lötschberg-Südrampe.
In deze paar dagen daalt de temperatuur gevoelig. Zondag was het nog aangenaam genoeg om buiten te lunchen, woensdagavond is er al kans op nachtvorst, en dat terwijl het vorige week woensdag in Bamberg nog 25 graden werd!

Donderdag wederom inpakken en aan het eind van de ochtend via Olten en Offenburg naar het stadje Oberkirch in de Ortenau, op de grens van Rijndal en Zwarte woud. Wijn en destillaten (van wijn en van ander fruit dan druiven) is wat ze hier maken. Het hotel ligt tussen de wijngaarden, vanaf het terras kun je tot aan de Vogezen kijken, als het weer meewerkt.
Op de aankomstdag inderdaad alleen wijn en gedistilleerd, op dag twee bier van de Badische staatsbrauerei Rothaus, altijd goed. En ook weer diverse wijnen tijdens een uitgebreide proeverij bij de Winzergenossenschaft Oberkirch. Es muss nicht immer Bier sein ……

Op zaterdag naar Straatsburg voor een bezoek aan het “Mondial de la bière“, zie het afzonderlijke verslag.

Op zondag bezoekjes aan Freudenstadt en Alpirsbach. Freudenstadt is in 1599 gesticht, heeft minstens 1 grote stadsbrand meegemaakt en is in WO II zwaar gebombardeerd. Desondanks is de “oude stad” het aanzien waard, vooral het enorme stadsplein. In Alpirsbach is er een (voormalige) Klosterbrauerei, ik denk erover om brouwerij(-museum) en kloostercomplex bij een volgende gelegenheid te bezoeken. Door de vensters van het brouwerijmuseum is geen brouwapparatuur maar wel een distilleerketel te zien, daar zijn er in deze kontreien héél veel van. ‘s Avonds in het hotel een glas Ulmer Export van brouwerij Bauhöfer uit Renchen-Ulm, iets naar het noorden in het Rijndal. Daarna een Klingelberger, de plaatselijke naam voor Riesling. En het eten is alweer erg lekker.

Maandagochtend naar huis met een omwegje via Heidelberg. Eten bij de Kulturbrauerei in de Altstadt. Vaste bieren zijn een ondergistende Zwickl, een wazig blond bier, behoorlijk hoppig, weinig fruit (ongefilterde pils), en als tweede een Weizen. Ik ga echter voor het seizoensbier, Porter: donkerbruin, moutig, gebrand, koffie en wat chocola. Begint even moutzoet, wordt dan droog, met een lange nasmaak. De bieren maken op mij een goede indruk, het eten is echter niets bizonders (okay, ik ben de laatste paar dagen verwend, maar toch …..).
Daarna een kleine stadswandeling, en dan definitief op huis aan. De rit voert langs de Rijn, een prachtig gezicht bij het zonnige maar frisse weer.

Editie 22 was als vanouds: een vaste waarde in het festivaljaar. Zie vorig jaar voor korte beschrijving. Klasse!
Als de dienstuitvoering en punctualiteit van de NMBS nou ook zo was ….

Dit najaar zijn er gedurende de weekenden omvangrijke werkzaamheden op lijn 12 (Antwerpen – Roosendaal) met gevolgen op lijn 25  (Antwerpen – Brussel). De dienstregeling van de internationale treinen Amsterdam – Brussel en de L-trein Antwerpen – Roosendaal wordt aangepast. Er zijn ook gevolgen voor de dienst op de lijnen St. Niklaas – Mechelen en Mechelen – Leuven.
Meer informatie (met de aangepaste dienstregelingen).
Vanaf komend weekend is het al raak, dus vergeet niet om tevoren je reis goed te plannen!

Sedert vandaag rijden er dan eindelijk iets snellere treinen over een stukje HSL in Nederland, namelijk het deel Hoofddorp – Rotterdam Centraal. De treinen worden gevormd door IC-rijtuigen zoals ook ingezet op de internationale trein Amsterdam – Brussel vv op hun toegelaten maximumsnelheid van 160 kpu, dat is 20 à 30 kilometer harder dan op de “klassieke” route via Leiden en Den Haag. De tijdwinst tussen Schiphol en Rotterdam heeft dan ook meer te maken met een kortere route en niet onderweg stoppen (of hoeven inhouden voor andere treinen) dan met hoge snelheid.
Ook op een stukje van de lijn in België rijden sinds medio juni passagierstreinen, namelijk pendeltreinen tussen Antwerpen centraal en het nieuwe station Noorderkempen.
Het is de bedoeling dat met ingang van de dienstregeling 2010 (dat is per 13 december a.s.) de Thalys-treinen van de nieuwe HSL gebruik gaan maken, waarbij op het traject Rotterdam (Zuid) – Antwerpen (Noord) ook echt snel gereden gaat worden: 300 kpu.

Elk jaar op 14 en 15 augustus is er een bierfestival in Zwevegem bij Kortrijk. 15 Augustus, Maria Hemelvaart, is een feestdag in België. De busverbinding vanaf station Kortrijk is goed, en je bent er binnen een kwartier.
De bieren worden geschonken in de originele glazen, dus per 25 – 33 cl, dat is een te grote hoeveelheid voor de individuele proever. Vaste prijs van 2 euro per glas. Voor de glazen koop je een glasmunt van 3 euro, die je afgeeft als waarborg. Bij vertrek krijg je 2 euro terug voor de glasmunt, dus de toegang is feitelijk 1 euro.
Grote bierkeus, dankzij de aanwezigheid van Biermania ook verschillende duitse bieren. Dus stel je voor: zit je in West-Vlaanderen zowaar aan de Alt, Weizen, Rauchbier en Zoigl! Er kunnen heel wat mensen terecht, maar ik vertrek voordat ’s avonds de zuipers komen. Voornaamste minpunt is veel te luide muziek of wat daarvoor door moet gaan. Het overdekte gedeelte is hooguit eenvijfde, dus het moet wel goed weer zijn en blijven. Aardig festival, maar alleen als je in gezelschap komt (of daar een medeproever treft, bedankt Joris!).

Een bierig weekje Engeland. Zaterdag vertrek via Brussel (met genoeg tijd voor een bezoekje aan Cantillon) naar Londen. Aankomst op het volledig opgeknapte St. Pancras station, wat een behoorlijk contrast is met King’s Cross ernaast, waar de trein naar York vertrekt. Ik had een ruime overstap gepland omdat ik mijn kaartjes voor Londen-York nog moest afhalen uit een automaat, ik had ze reeds betaald. Dat ging echter zo vlot dat ik nog bijna drie kwartier overhad. Volle trein, gelukkig heb ik een gereserveerde plaats.
Bij aankomst in York regent het wat (“high humidity”), dus met paraplu naar mijn B&B. Dan de stad in voor avondeten. Een van de aanbevolen pubs uit de Camra GBG, Bar Brigantes. 8 Real ales op tap, en nog zeven andere taps met maar liefst vier Duitse bieren. De bieren (York Constantine, Black Sheep Golden Sheep, Phoenix Midsummer Madness) zijn in goede vorm en over het eten heb ik ook niks te klagen. Ondertussen is het droog geworden en de zon schijnt, dus kijk ik nog wat rond in de binnenstad. Nog een halve pint in de Golden Lion. Het bier (Crouch Vale Summer Breeze) is ook goed, maar de pub bevalt me wat minder.

Zondagmorgen een zeer uitgebreid ontbijt. Dan de stad weer in, met prachtig weer. Na een kop koffie een eerste blik in de kathedraal (Minster), wat nu gratis kan omdat de dienst nog niet is afgelopen. Lunch in een van de pubs van York Brewery, de Three Legged Mare. Ruime bierkeus, met veel guest beers, en een goede Ploughman’s Lunch, met Crouch Vale Amarillo en Oldershaw Cascade. Daarna verder rondwandelen, mede dankzij het mooie weer is het nu behoorlijk druk in de stad. Via de Museum Gardens naar de Minster Inn, een typische buurtpub (Ringwood Boondoggle). Daarna weer naar de andere kant van de rivier voor een bezoekje aan The Maltings (Black Sheep Bitter).
Aan het eind van de middag naar de York Brewery voor een rondleiding, gevolgd door een kleine proeverij (Guzzler en Centurions Ghost Ale). Daarna voor de afwisseling eten in een Indiaas restaurant, alcoholvrij. In de avond nog een pint Deuchars IPA gedronken in de tuin van de Golden Ball.

Maandagochtend een uitgebreid bezoek aan York Minster, met onder andere beklimming van de toren (twee wenteltrappen, in totaal 275 treden). Middageten bij de Last Drop Inn (York Bry. Ashes Ale), daarna naar het National Railway Museum. Vervolgens een bezoekje aan de Yorkshire Terrier voor het gelijknamige bier, vervolgens weer terug naar de kathedraal (toegangskaartje is hele dag geldig) voor bezoek aan de crypte, daarna de Evensong met een gastkoor uit Canada.
Avondeten wederom bij Brigantes, waar alweer verschillende nieuwe bieren getapt worden (Rudgate Ruby Mild, Ilkley Olicana Gold, Thwaites Nutty Black). De avond sluit ik af bij de Blue Bell, een kleine pub met bizonder interieur en veel bierkeuze, maar ik beperk me tot een half pint Ossett Silver King.

Dinsdagmorgen naar Londen, hotel vlakbij King’s Cross en St. Pancras. Na inchecken met de Underground naar Earl’s Court. Het Great British Beer Festival is nog niet open voor het publiek, alleen voor brouwers, caféhouders en dergelijken (de “trade”), maar met een kaart voor de hele week mag je ook naar binnen. Het Exhibition Centre is nog een stuk groter dan Olympia, maar minder sfeervol. Het aantal te proeven bieren is enorm, ik neem nooit meer dan 1/3 pint. Krijg ook veel van anderen te proeven die op hun beurt mijn bieren proeven; dat patroon herhaalt zich de volgende twee dagen. Naast Engelse bieren ook een aantal Duitse en een enkele Amerikaan.
Dinsdagavond met Jan B. naar The Royal Oak, een Harvey’s Pub in Southwark, ik proef er Tom Paine en Olympia. Vervolgens The Market Porter (Empire Monty (?) en Mighty Oak Hazy Daze). Dan naar The Rake, waar we afsluiten met Chaos Theory van Brew Dog (wat een namen, ik weet niet zeker of ik ze allemaal goed heb).

Woensdagmorgen een simpeler English Breakfast dan in York, daarna eens goed rondgekeken op St. Pancras station, daarna met Underground en Docklands Light Railway (een volautomatische metro, grotendeels bovengronds) naar Greenwich. Middageten in de Royal Oak (lekker), dan weer naar het festival. Weer enorm veel geproefd, waaronder ook diverse lekkere engelse kazen. En een stel boeken aangeschaft.

Donderdag een stukje per Overground gereisd, voormalige spoorlijnen die nu stukje bij beetje geïntegreerd worden in het OV-netwerk van Greater London, en deels over dezelfde rails lopen als Underground-lijnen (waar deze bovengronds lopen, om het ingewikkeld te maken). Ik kom daarbij ook nog langs Olympia waar tot voor drie jaar het GBBF plaatsvond. Dan naar The Gunmakers in Clerkenwell voor het middageten. Daarbij Bath Ales Golden Hare en Purity Mad Goose.
Dan wederom naar het GBBF. Voortzetting van het bierproefwerk, ik begin wat verzadigd te raken en neem voor de afwisseling ook een enkel glas cider en perry. Niet te laat via een supermarkt (nog wat kaas aangeschaft) naar het hotel, met gebruik van paraplu. Later die avond nog een glas Harviestoun Bitter & Twisted in The Doric Arch, een pub bij Euston Station, vroeger The Head of Steam.

Vrijdag een vlotte thuisreis, met een snelle overstap in Brussel Zuid weet ik een eerdere aansluiting naar Nederland te halen dan volgens m’n reisschema. De koffer is wel behoorlijk wat zwaarder dan op de heenreis, goed dat er wielen onder zitten.

Dwars door het land – een aanbieding van de Duitse spoorwegen: dagkaart voor 1 tot 5 personen, geldig maandag t/m vrijdag vanaf 09:00 in alle regionale treinen (S, RB, RE, IRE). Prijs € 34 voor de 1e reiziger, en steeds 5 euro erbij voor reizigers 2 t/m 5, mits gekocht bij een automaat of on-line met zelf afdrukken, aan een loket 2 euro extra, toezending per post € 3,50 extra (per ticket). Informatie (in het Duits):  Das Quer-durchs-Land-Ticket.
Vooralsnog loopt deze aktie tot eind januari 2010. In het weekend is er natuurlijk nog steeds het vergelijkbare Schönes Wochenende Ticket.