1. Over mezelf
2. Over whisk(e)y
3. Over jenever

Impressum

De eerste aanzet van deze site stond on-line in september 2004 en was gemaakt met 1st Page 2000; enige tijd later ben ik overgestapt op het programma HTML-kit. Begin 2008 besloot ik tot grootscheepse vernieuwing, wat resulteerde in deze WordPress-blog.
Het resultaat bekijk ik normaal gesproken alleen met de browsers Firefox en Opera.

Nota bene:
De informatie over festivals en verbindingen geef ik naar beste weten.
Ik ben afhankelijk van informatie die anderen ter beschikking stellen.
Bijdragen zijn altijd welkom.
Ik ben niet verantwoordelijk voor de inhoud van externe links.

1. Mijn bierachtergrond:

Zoals de meeste Nederlanders van mijn generatie betrof mijn eerste kennismaking met bier het (in)fameuze “pilsje” (Vlamingen zouden “pintje” zeggen), dat overigens niet zoveel met echte pils te maken heeft. Later ontdekte ik het trappistenbier. Dat was al wat meer naar mijn smaak. De planken van de plaatselijke slijterijen werden wat nader bestudeerd, maar de bierkeuze was indertijd niet zo groot als nu, en een bierspeciaalzaak was er toen niet in het Leidse.
Mijn belangstelling voor bier was echter wel gewekt, maar is eigenlijk tot begin jaren negentig op een vrij laag niveau gebleven. Toen op een dag mijn vader een brief in de bus kreeg met de vraag of hij wilde deelnemen aan een bierproefpanel heb ik daar op gereageerd. Na een drietal selectierondes die dienden om uit te vinden of mijn reuk- en smaakorganen op voldoende niveau werkten, en of ik in staat was mijn bevindingen onder woorden te brengen, ben ik begin 1992 begonnen aan een opleiding tot bierproever, bij de Heineken-brouwerij in Zoeterwoude, vlakbij Leiden.
Eind ‘92 begon het echte “proefwerk”:
Je wordt per taxi opgehaald; in het proeflokaal (bij de laboratoria) aangekomen neem je plaats in een soort nis, waarin een computer staat. De bieren worden geserveerd in zwarte glazen, en we beoordelen ze dan op een lange lijst van kenmerken, van geur via smaak naar mondgevoel en nasmaak. Van elk van die tientallen eigenschappen moeten we aangeven of we die waarnemen, en zo ja, hoe veel, hoe sterk of hoe lang. Normaal “profileren” we op deze manier een achttal bieren in ruim een uur tijd. De bieren komen van over heel de wereld, vaak ook van “conculega’s”, en kunnen van alle types zijn. We krijgen soms achteraf te horen wat we geproefd hebben. Deze sessies vinden 1 à 2 maal per week plaats; na afloop worden we weer per taxi naar huis gebracht (vooral uit oogpunt van aansprakelijkheid, de totale bierconsumptie is gewoonlijk niet meer dan circa 1 flesje).
Zo nu en dan houden we ons in aparte sessies ook bezig met het uiterlijk van bier. De bieren worden dan ingeschonken in normale heldere glazen en we beoordelen ze dan op zaken als schuimkraag, kleur, helderheid, het inzakken van het schuim en de cling.
Al tijdens de opleidingsperiode kregen we zo nu en dan extra info over bieren, met name over andere biertypes, over clubs en verenigingen (w.o. PINT), en over boeken en televisie-programma’s. Zo kwam de Beerhunter in beeld, en het boek “Grote Belgische bieren”. Ik ben lid geworden van PINT, bierfestivals gaan bezoeken en literatuur gaan verzamelen. In 1998 was ik betrokken bij het opzetten van de BierProefClub Leiden, en in ‘99 ben ik lid geworden van OBER (OBP / Zythos); voordien was ik al lid van OBP landelijk.
Toen ik eenmaal de nodige ervaring in het festivalbezoek had, ben ik een agenda gaan maken, eerst als rondzendbrief voor biervrienden en -kennissen, later als homepage. Daar ik de oorspronkelijke opzet te rommelig en te bewerkelijk vond worden heb ik de homepage vervangen door deze weblog/site.
De laatse jaren is mijn belangstelling voor gedestilleerde dranken sterk toegenomen, met name voor whisky, bierbrand en jenever. Dat heeft ertoe geleid dat ik ook whisky-festivals ben gaan bezoeken en deze soms ook in festivalagenda en -verslagen vermeld.

2. Whisky en whiskey
Whisk(e)y en bier zijn nauw verwant. Ze hebben drie grondstoffen gemeen: gerstemout (en eventueel andere granen), water en gist.
De produktie van Malt whisky begint met het mouten van de gerst, dat wil zeggen: de gerst bevochtigen opdat ze begint te kiemen en het zetmeel kan worden omgezet in moutsuiker. Het kiemingsproces wordt stopgezet door de gerstekorrels te drogen door middel van warme lucht. Bij de bereiding van whiskymout wordt (een deel van) de gerst vaak enige tijd boven een turfvuur gedroogd, wat later een min of meer rokerige smaak oplevert.
Na gereinigd te zijn wordt de mout grof gemalen en vermengd met warm water. De suikers lossen op, de resulterende vloeistof (wort) wordt gekoeld en vervolgens vergist. Het resultaat van de vergisting wordt wash genoemd en is feitelijk een ongehopt bier van 7 tot 9 procent alcohol.
De eerste destillatieronde is in de wash-still, de resulterende vloeistof heeft een alcoholgehalte van 21 à 23 procent. Deze low wines gaan naar de tweede distilleerketel, de spirit still; hierbij worden het begin en het einde van het destillaat die onzuiverheden bevatten, gescheiden van de middle cut, het “hart” van het destillaat. Alleen dat wordt tensotte met een alcoholgehalte van 60 à 70 % afgevuld in gebruikte eikenhouten vaten, voor een rijping van tenminste drie jaar, maar meestal (veel) langer.
Grain whisky wordt van een mengeling van gemout en ongemout graan gemaakt (gerst, tarwe, haver, rogge, mais), en gedestilleerd in een continu proces in een kolomdestillator. Deze whisky is zelden zo te verkrijgen, maar vormt het hoofdbestanddeel (de basis) van alle blends, waarmee we bij de whiskytypes beland zijn.

• Blended whisky is een mengeling van verschillende grain en malt whiskies;

• Blended malt (vatted malt) is een mengeling van verschillende malt whiskies;

• Single malt is uitsluitend van gemoute gerst gemaakt in 1 distilleerderij.

De leeftijdsaanduiding, indien aanwezig, slaat altijd op de jongste whisky, die in de mengeling gebruikt is. Scotch wil zeggen dat de whisky in Schotland is geproduceerd en gerijpt.
In Ierland kent men nog de pot still whiskey, die net als malt in een klassieke distilleerketel (pot still) is gemaakt, maar op basis van een mengsel van gemout en ongemout graan. Ierse whiskies zijn veelal een mengeling (blend) van grain, malt en pot still whiskies, hoewel er ook single malts worden gemaakt.
Amerikaanse whiskies worden veelal van een groot deel mais gemaakt (bourbon), verder van tarwe en gerstemout en soms rogge. Belangrijk is verder dat ze rijpen in nieuwe vaten van Amerikaans eikenhout, waardoor in de smaak altijd vanille aanwezig is.
Andere landen met een aanzienlijke whiskyproductie zijn Canada en Japan, maar ook India! Er valt nog veel meer over te vertellen, maar dit is niet de plaats daarvoor.

3. Jenever

Jenever is in wezen een gearomatiseerde brandewijn. Lange tijd uitsluitend uit granen bereid (gerstemout plus rogge, later kwam daar soms mais bij) in de klassieke distilleerketels op een manier zoals bij whisky, maar er was geen sprake van het gebruik van turf. Toen de continue distillatiemethode opkwam werd in toenemende mate alcohol ook uit melasse (van suikerbieten) gestookt, wat veel goedkoper was. Deze nieuwe methode leidde tot het ontstaan van verschillende produkten en benamingen. Het produkt van de klassieke, batchgewijze distillatiemethode wordt moutwijn genoemd terwijl de continue kolomdistillatie neutrale (ethyl-)alcohol voortbrengt. Een overzichtje:

• Jonge jenever is kleurloos, en is bereid met alcohol uit landbouwproducten en bevat maximaal 15 % moutwijn
• Oude jenever is lichtgeel tot lichtbruin, bereid met alcohol uit landbouwprodukten en bevat minimaal 15 % moutwijn
• Graanjenever is altijd volledig gedistilleerd uit graan
• Korenwijn (koornwijn) bevat minimaal 51 % moutwijn en verder alleen graanalcohol.

Zuivere moutwijn is schaars en bevat in Nederland net als korenwijn minimaal 38 % alcohol, jenevers minimaal 35%; in België moet jenever minimaal 30% alcohol bevatten. Verder wordt er jenever geproduceerd in Noord-Frankrijk en -beperkt- in Duitsland.