Adviezen
1. Festivals en proeven
2. Aanbevolen festivals
3. Kopen en drinken
Vereisten voor een goed bierfestival
Punten die ik belangrijk vind in willekeurige volgorde:
- Bereikbaarheid: aangezien er alcohol geconsumeerd wordt dient het festival per OV bereikbaar te zijn met een niet te grote loopafstand, en behoorlijke aansluitingen. Desnoods wordt er een taxidienst opgezet, tegen redelijke vergoeding.
- Bierlijst: hoeft niet heel lang te zijn, maar moet voldoende variatie bieden, met liefst een paar zeldzame, unieke of nieuwe bieren.
- Atmosfeer: proeven kan alleen in een frisse atmosfeer zonder hinderlijke geuren. Dat vereist dus dat er alleen in een aparte ruimte gerookt wordt, maar ook dat bijv. etensluchtjes buiten de zaal gehouden worden (frituurlucht!). Verder dienen alle aanwezigen zich te onthouden van parfum, eau de toilette of aftershave.
- Het bier: uitschenken in schone glazen (plastic is uit den boze), met een geschikte vorm, in niet te grote hoeveelheden
- Neutraliseren: borrelhapjes zijn leuk, maar eigenlijk niet geschikt om de smaak weer te neutraliseren. Stukjes brood (bruin, niet te vers) of crackertjes zijn daarvoor wel geschikt, maar ook fris water is heel belangrijk. Gewoon kraanwater is prima, koel maar niet te koud; alleen als het plaatselijke water chloorsporen bevat is plat bronwater aan te bevelen.
- Lawaai: bij een nog vrij lege ruimte is wat achtergrondmuziek acceptabel, maar bij toenemende drukte dient de muziek juist steeds zachter te worden, om tenslotte geheel uitgezet te worden.
Wat moet je zelf doen voor een goed festival?
- Zorg dat je kunt proeven: neem vanaf 1 uur tevoren geen sterk smakend eten/drinken tot je; berucht zijn bijvoorbeeld koffie, salami en paprikachips. Ook rokers dienen zich eenzelfde tijd tevoren te onthouden (en volhouden!).
- Zorg dat je kunt neutraliseren. Het is handig om water (zonder koolzuur) en crackertjes bij je te hebben, die zijn niet altijd allebei aanwezig.
- Zorg dat je geen storende luchtjes verspreid: niet roken, geen parfum/after shave, geen zweetlucht evenmin als zeeplucht.
- Zorg dat je niet teveel alcohol tot je neemt: proef als het even kan in een groepje en deel de bieren of laat ze rondgaan; drink tussendoor voldoende water en eet voldoende niet te sterk smakend (of ruikend!) voedsel.
Proefmethode
Start met de laag alcoholische bieren met een niet te uitgesproken smaak. Begin dan als volgt: kijk even naar het uiterlijk, let daarbij met name op of het bier helder is, danwel enigzins of zeer troebel, danwel voorzien van vlokken (grote vaste bestanddelen). In het laatste geval even laten bezinken.
Ruik aan het bier, eventueel meermaals; als je moeite hebt met waarnemen kun je je neus “neutralizeren” door even aan de huid van je onderarm te ruiken; niet je hand, want die kan te zweterig, of juist zeperig zijn.
Dan een of enkele slok(ken) nemen, waarbij je er rekening mee moet houden dat met name de bittere smaak wat later komt; sowieso verandert de smaak met elke volgend slok wat. Proeven doe je trouwens grotendeels met de neus; de mond neemt alleen de basissmaken zoet, zuur en bitter waar (en zout, maar dat is zeer zeldzaam in bier).
Een korte en willekeurige selektie van mogelijke smaken en geuren: natuurlijk zoet, zuur en bitter, maar dan: mout, graan, fruit (bijvoorbeeld aardbei, appel, banaan, braam, citroen, framboos, kers, lychee, meloen, peer, sinaasappel), hop, bloemen, hout, vanille, caramel, gist, koffie, kruidig (bijv. koriander, kruidnagel, peper), snoepjes (fruitella, peredrups), gebrand, gerookt enz. enz.
En dan wat minder prettige zoals verlopen kaas, gekookte kool, schimmel, muf, oud, kots, licht, ranzig, put/riool, ontsmettingsmiddel, om er maar een paar te noemen.
Vervolgens is er het mondgevoel (prikkelend, samentrekkend, droog of juist plakkerig) en de nasmaak (zoet, zuur en vooral bitter).
Als je klaar bent, je mond reinigen met water plus eventueel een zo smakeloos mogelijke cracker of een stukje brood (bruin, ietsje uitgedroogd).
Dan op naar het volgende bier. Als je rustig aan doet en je niet teveel alcohol binnenkrijgt kun je op deze manier ongeveer 10 bieren beoordelen; veel meer zal echt niet lukken.
Proefmethode aangepast aan omstandigheden
Bovengenoemde proefmethode vereist behoorlijk goede proefomstandigheden: geen lawaai, geen geuroverlast. In dat geval heeft het zin om zo te werken, en kun je de nodige aantekeningen maken, die dan ook later van enige waarde zullen zijn. Maar dergelijke omstandigheden zijn helaas niet regel, en zelfs al is de ruimte rookvrij en zonder muziek, bij grote drukte wordt het vaak toch te lawaaierig.
In zo’n geval “schakel ik terug”: ik maak nog wel wat notities, maar schrijf alleen enkele opvallende zaken op en beperk me verder tot een simpele kwaliteitsbeoordeling (minnetjes/plusjes), om zo later te kunnen zien of het betreffende bier interessant genoeg was om nog eens te proberen.
Onder ideale omstandigheden kun je daarentegen de lat nog wat hoger leggen (ook op festivals, maar dan moet je tenminste met z’n tweeën zijn): blindproeven. In dit geval weet je vantevoren niet wat voor bier je krijgt.
Op een festival kun je dat bijvoorbeeld bereiken door met je medeproevers te bespreken welke bieren geproefd gaan worden. Daarna gaat iemand anders dan de proever(s) het bier/de bieren halen en zet ze de proever(s) voor. Bij festivals met bediening aan tafel is dit lastiger te regelen, maar met enige inventiviteit en wat medewerking van de organisatie kan het ook.
In klein gezelschap met ander bierliefhebbers (bijvoorbeeld de proefavonden van Pint) is deze manier van blindproeven min of meer normaal. Het is ook de beste methode, want als je weet wat er geproefd gaat worden ben je automatisch altijd wat bevooroordeeld. Een professionele blindproeverij beperkt dit risico nog verder door zwartgemaakte glazen te gebruiken, waardoor je niet door het zien van de kleur en helderheid van het bier al bent bevooroordeeld.
Waaruit proeven?
Allereerst: uit een glas, niet uit een plastik beker.
Dan is er de kwestie van het formaat van het proefglas. Kleiner is in het algemeen beter, maar ook weer niet te klein. De kleinste geschikte hoeveelheid is denk ik 0,1 liter; de in België veel gebruikte maat van 0,15 liter is heel geschikt. Maximaal zou ik 0,2 of 0,25 liter willen hebben.
Het kan handig zijn om wat ruimte in het glas over te houden boven de schuimkraag. Dan is het mogelijk het glas wat te walsen om de geuren los te maken; een maatstreep is dan noodzakelijk. Eigenlijk is voor mij een wat groter glas met meerder maatstrepen ideaal. De festivalorganisatie kan daar mooi op inspelen door in dat geval de proever de keus te geven uit een kleine of een grotere hoeveelheid in zijn glas.
Over de beste vorm van een proefglas lopen de meningen natuurlijk ook uiteen. In het algemeen gaat de voorkeur uit naar een glas dat van boven wat toeloopt zodat het aroma als het ware geconcentreerd wordt; een dergelijk glas is ook wat handiger bij het “walsen”.
Hoeveel en hoe duur ?
De hoeveelheid geschonken bier en de prijs die je ervoor betaalt wisselt natuurlijk van festival tot festival.
Allereerst is er mogelijk een toegangsprijs, met name voor niet-leden van de organiserende vereniging; dit is echter zeldzaam. Wat veel vaker voorkomt is een verkapte entreeprijs: je moet een glas kopen, dat je niet kunt teruggeven, of waarvoor je minder terugkrijgt. Soms wordt dit eerlijk vermeld, maar in diverse gevallen afficheert een festival zich dan toch als “gratis toegankelijk”, m.i. ten onrechte.
Vervolgens is het belangrijkste onderscheid dat tussen festivals die een standaardhoeveelheid bier uitschenken tegen een vaste prijs (heel vaak 15 cl) en die welke wisselende hoeveelheden tegen uiteenlopende prijs schenken. In het eerste geval wordt meestal met fiches betaald die je aan een centrale kassa koopt. In het tweede geval betaal je meestal met geld voor je glas of fles bier, de hoeveelheid loopt dan meestal uiteen van 25 tot 75 cl. Allerlei tussen- en mengvormen komen voor, elk festival heeft daarbij zo zijn eigen methode.
Het Zythos Bier Festival jaarlijks in maart in Sint-Niklaas. Dit is “het” festival van Zythos en het grootste onafhankelijke bierfestival van België. De toegang is gratis. Alle bieren worden voor eenzelfde, zeer democratische prijs (€ 1,20 voor 15 cl) uitgeschonken in een speciaal proefglas (statiegeld 3 euro). De openingstijden zijn zaterdag van 12-24u en zondag van 11-21u, en de bierlijst haalt zeker de 200, van een zestigtal brouwers / bierfirma’s !!!
Sint-Niklaas is per trein goed bereikbaar (overstappen in Antwerpen Centraal op een trein richting Lokeren / Gent) en de Stadsfeestzaal ligt praktisch aan het stationsplein. Het ZBF scoort vooral goed op bereikbaarheid, bierlijst en bierprijs, maar soms wat minder op proefomstandigheden; weliswaar is het festival nu rookvrij, maar het kan nog steeds druk en benauwd worden (en ook nogal lawaaierig). Er is een eigen website: www.zbf.be.
Het Festival Bruxellensis jaarlijks in september in Sint Gillis in de Brusselse agglomeratie. Dit is een festival van kleinere brouwerijen met karakterbieren (geen suikerwaters of omgevallen kruidenpotten), ook opgezet als tegenwicht tegen het commerciële geweld van het festival op de Brusselse Grote Markt, ook in september. De internationale kontakten zorgen ook voor deelnemers van buiten België. Zaterdag en zondag vanaf 11 uur in de Ijskelders van St. Gillis (Glacières de Saint-Gilles), Ijskelderstraat 18. Tram 81 van station Brussel Zuid brengt je tot op 200 meter (halte Moris). Het gebouw oogt wat aftands, maar het dak is goed; je kunt ook buiten zitten. Er is steeds een interessante etenskeuze. Toegangsprijs: 3 euro voor een glas, dat niet teruggegeven kan worden. De website van het festival: www.festivalbruxellensis.be.
Het Kempisch Bierfestival jaarlijks in september in Geel. Dit wordt georganiseerd door Onder ‘t Schuim [Zythos] in Cultureel Centrum De Werft. Het festival is inmiddels geheel rookvrij. Bieren worden geschonken per glas (25 cl) of fles (die kan dus 75 cl bevatten!), met uiteenlopende prijzen. De bierlijst omvat de laatste jaren steeds rond of zelfs meer dan 125 bieren. Toegang is hier gratis, je hoeft zelfs geen statiegeld voor een glas te betalen; aanvang beide dagen 14.00 u.
Om er te komen stap je weer over in Antwerpen C, nu op de trein naar Mol; in Geel is het ongeveer een kwartier lopen (zuidwaarts tot de kerk, dan rechtsom; De Werft ligt achter het stadhuis). Dit festival scoort vooral zeer goed op bierlijst en atmosfeer; de serveergrootte maakt het wat minder geschikt voor individuele proevers.
Het Kerstbierfestival jaarlijks in december in Essen, net over de grens onder Roosendaal. De organisatie is in handen van OBER [Zythos]. Vanaf december 2005 op een nieuwe locatie: De Heuvelhal, Kapelstraat 9. Wel verder van het station, maar véél meer ruimte! De toegang is weer gratis en je huurt hier ook weer een 15 cl proefglas. De meeste bieren worden voor 1 bonnetje uitgeschonken, maar sommige kosten twee of meer bonnetjes. De vaste aanvangstijden zijn al jaren: zaterdag 14.00u, zondag 12.00u.
Essen is de eerste stop van de L-trein Roosendaal-Antwerpen (7 minuten). Er zijn verschillende routes naar het festival mogelijk; de denkelijk simpelste is beschreven op www.kerstbierfestival.be. Daar vind je alle informatie, waaronder een plattegrondje waarop je eventuele alternatieve looproutes kunt uitstippelen. Ook een taxidienst is voorzien. De zaal is al meerdere jaren geheel niet-roken. Dit festival scoort hoog op bierlijst en op proefomstandigheden.
Cantillon, Brussel. Ook bekend als het Brussels museum van de geuze. Ongeveer vijf minuten lopen van Station Brussel-Zuid. Verlaat de stationshal via de uitgang Zuidertoren (tegenover spoor 1-2, waar de Eurostar vertrekt). Draai ietsje naar links naar het busstation van de Lijn en loop dit in de lengte door. Steek de tramrails over en vervolgens de weg bij de stoplichten. Je bent nu op het Baraplein. Rechtuit de Limnanderstraat in, bij volgende kruispunt rechtdoor Gheudestraat in. Cantillon ligt aan de rechterkant op nummer 56. Openingstijden: ma-vr 09-17, zaterdag 10-17. Website: www.cantillon.be.
Deze lambikbrouwerij en geuzestekerij is het hele jaar toegankelijk; gebrouwen wordt er alleen wanneer het koud genoeg is (eind oktober-begin april). Er zijn twee open brouwdagen per jaar, maar daarbuiten kun je altijd rondkijken met behulp van een “papieren gids”. Bij de rondleiding is een kleine proeverij inbegrepen, en je kunt altijd bieren (en biergelei, kaas, glazen, souveniers) kopen, ook zonder rondgang.
Bierhandel van Oevelen, Essen. Moerkantse baan 47a, nog geen vijf minuten van het station. Ga buiten het station naar rechts het viadukt op, en aan de andere kant van de spoorlijn zie je van Oevelen al liggen, links van de weg vlak na het einde van het viadukt. Een heel behoorlijk assortiment tegen gunstige prijzen. Ma, woe-vr 9.00-12.30 en 13.30-18.30, zaterdag 9.00-18.00 en zondag 9.30-12.30; dinsdag gesloten. Adresgegevens en kontakt: www.vanoevelen.be (veel meer staat er ook niet op).
ABS Drinks, Winksele. Vilvoordsebaan 29, 10 minuten lopen van station Veltem, op de lijn Brussel-Leuven. Neem de uitgang aan de noordzijde, sla rechtsaf en na 10 minuutjes zie je links van de weg ABS Drinks. Goed gesorteerd en redelijk geprijsd. Openingstijden: dinsdag - zaterdag 9-17, zondag 10-12. Website: www.absdrinks.be.
Streekproductencentrum, Halle. Poststraat 3a. Een winkel gespecialiseerd in produkten uit het Pajottenland, de streek west/zuidwest/zuid van Brussel. Bieren, vooral geuze en kriek maar ook andere, fruitwijnen, gedestilleerd, confitures, chocola en bonbons, kaas…… Halle ligt onder Brussel, en is via die plaats ook het makkelijkst te bereiken. Overstappen in Brussel Noord, -Centraal of -Zuid (in die volgorde) op een trein naar Halle. Loop het stationsplein in zuidelijke richting af, aan het einde rechtsaf de brug over, rechtdoor (je steekt even verder de Zenne over) en de winkelstraat in. Na ongeveer 300 meter buigt deze naar rechts, daar sla je linksaf (Bergensesteenweg), blijf deze straat volgen, langs postkantoor en druk kruispunt, de derde zijstraat rechts is de Poststraat, het Streekproductencentrum ligt aan de overkant wat naar achteren. Openingstijden: woensdag t/m zaterdag 9.00-18.00 uur. Meer info op www.streekproductencentrum.be.
In de verzeekering tegen de grote dorst, Eizeringen. Dit cafeetje ligt op de klassieke plek: tegenover de kerk. De (recente) geschiedenis is al even bizonder als de openingstijden: alleen zon- en feestdagen van 10-13.30 ! Nadere informatie op www.dorst.be. Tijdens de Tour de Geuze 2005 hebben we het café bezocht. Eizeringen valt onder de gemeente Sint Kwintens-Lennik. Meer businformatie: www.delijn.be. (Kontroleer de openingstijden wel alvorens de reis te ondernemen!). Het café is tijdens elke Tour de Geuze (oneven jaren) steeds ook ’s middags geopend, en in de even jaren is er op de vrijdag voor het ZBF de “Nacht van de grote dorst”.
De 3 fonteinen, Beersel. Restaurant De 3 fonteinen bevindt zich eveneens tegenover de kerk, maar heeft wel wat ruimere openingstijden. Dinsdag en woensdag sta je voor een gesloten deur, de andere dagen ben je van harte welkom. De warme keuken is open van 12.30-15.00 en 18.00-21.30 uur. Voor bierliefhebbers zijn natuurlijk vooral de streekgerechten bereid met bier interessant, maar er staat nog veel meer op de kaart. Het adres is Herman Teirlinckplein 3. Het restaurant had altijd al een niet-roken gedeelte.
Om de hoek zit de “andere” 3 Fonteinen: de lambikbrouwerij en geuzestekerij (Hoogstr. 2a). De brouwerijwinkel is open op donderdag, vrijdag en zaterdag van 09.00 tot 18.00 uur. Naast lambik, geuze en kriek zijn hier ook de Beersel-bieren verkrijgbaar, bieren van hoge gisting die bij de Proefbrouwerij in Lochristi (bij Gent) worden gebrouwen. Beersel lager, een pils met nagisting op vat (!), ook van de Proefbrij., is ter plekke te drinken, en wordt ook gebotteld. Er is een heel informatieve website: www.3fonteinen.be.
Beersel heeft een station aan “Lijn 26″, een spoorlijn die van Mechelen/Vilvoorde langs de oost- en zuidzijde van Brussel naar Halle loopt. Er rijden alleen treinen op maandag t/m vrijdag (feestdagen uitgezonderd). Op andere dagen bereik je Beersel het makkelijkst per bus vanaf Halle (lijn 154). De bushalte is bij de ingang van de brouwerij(-winkel). Het station is iets verder weg. Ga bij het verlaten van de perrons naar de zuidzijde en ga linksaf, de Lotsestraat heuvelop. Als je bijna boven bent zie je rechts de kerk, ga je daar rechts omheen dan kom je op het H. Teirlinckplein, ga je er links omheen dan is het plein rechts en de Hoogstraat recht vooruit.
Pinkus Müller, Münster (Westfalen) Pinkus is een begrip in Münster en omstreken. Bestaat uit een brouwerij, een café/restaurant en een winkel. Is op zon- en feestdagen gesloten, de winkel is ook zaterdagmiddag dicht. Het is vanuit Leiden een eind reizen, maar desondanks probeer ik er meerdere malen per jaar heen te gaan. De verbinding is goed: per IC naar Enschede, daar is elk uur aansluiting naar Münster. Vanaf de Hauptbahnhof is het een goed kwartier lopen, dwars door de binnenstad. Vanuit de stationshal de (drukke!) weg oversteken, rechtuit autovrije straat in, weer een drukke weg oversteken, rechtuit (je komt nu in de binnenstad). Volg de aanwijsborden naar de Münster Information (H. Brüningstrasse en/of in het oude Rathaus, Prinzipalmarkt) en neem daar een stadsplattegrondje (A4) mee. Vanaf de Prinzipalmarkt kom je bij Pinkus-M. of langs de Dom en de Überwasserkirche, of langs de Lambertikirche en de Spiekerhof.
Een bezoek aan Münster en het Münsterland kan ik iedereen aanbevelen. En een bezoek aan Pinkus Müller is dan het grand dessert (hoewel je er ook kunt beginnen natuurlijk). Het café-restaurant vind je in de Kreuzstrasse, de winkel om de hoek op de Rosenplatz; de brouwerij (niet toegankelijk) ligt er tussenin. Website: www.pinkus.de. Informatie voor bezoekers van de stad: www.muenster.de/stadt/tourismus
Reageer