Trappist uit Oostenrijk

In het Stift (klooster) Engelszell brouwt sinds kort de eerste Trappistenbrouwerij van Oostenrijk. De plaats Engelshartzell ligt aan de Donau, zuidoost van de Duitse grensstad Passau. Er worden een donkere (Dunkel) en een lichtgekleurde variant (Hell) gemaakt, allebei waarschijnlijk vrij stevig in alcohol (Bock/Doppelbock?). Een groot deel van de produktie zal naar de V.S. uitgevoerd worden, de rest is hoofdzakelijk voor de regio (via Bierregion Innviertel en Mühlviertler Bierviertel), het bier zal vanzelfsprekend ook in de eigen kloosterwinkel verkrijgbaar zijn.
Bron: nachrichten.at. Website van de Orde der Cisterciënzers van de Strikte Observantie: ocso.org.

Bloggen

Deze blog bestaat nu zowat 4 jaar, en daaraan vooraf was er een homepage die ik feitelijk als een soort blog had opgezet (de term kende ik nog niet toen ik ermee begon). Blogs zijn er in alle soorten en maten, en blogs over bier zijn er zeer vele. De meeste in het Engels, met name door in de V.S. en Canada verblijvende personen. Ook in het Verenigd Koninkrijk zijn er heel wat personen die hun gedachten op biergebied aan een blog toevertrouwen. Sinds 2010 (V.S.) en 2011 (Europa) zijn er jaarlijkse conferenties van bierbloggers. De European Beer Bloggers Conference zal dit jaar plaatsvinden in Leeds, Engeland, in mei. Een goede reden om weer eens een reisje naar Engeland te organiseren, als het even kan wil ik het bezoek aan Leeds combineren met een andere bier-interessante plaats, ik denk Sheffield.

Gose en Kümmel

Gose, het wat zurige tarwebier dat ontstaan is in Goslar en destijds vooral populair was in Leipzig, werd en wordt in Leipzig vaak met siroop maar ook met wat sterkers vermengd. Beroemd is vooral het “Regenschirm”, Gose met Allasch, een Kümmellikör. Kümmel is karwijzaad, dat ook wel eens wordt gebruikt voor het bereiden van een ongezoete borrel. Toen we begin deze maand op de Leidse Bierproefavond de Gose van het Brauhaus Goslar behalve puur ook met Allasch gemengd proefden (met interessant resultaat), bedacht ik dat ik ook nog in het bezit was van een flesje Kümmelschnaps. Daar er nog 1 fles Gose Hell en wat Allasch over was heb ik die gebruikt om nog een klein experiment uit te voeren.
Naast elkaar: Gose (hell, 4,8 vol%), Gose met Kümmelschnaps 32 %, Gose met Allasch (38 %, maar al een tijd aangebroken, dus mogelijk iets minder alcohol). De Schnaps heeft niet zo’n uitgesproken invloed als de likeur, maar is wel duidelijk merkbaar. Het bier verliest wat aan fruitigheid en wordt bitterder, wat peperig-scherper en wat alcoholischer. De likeur maakt het geheel eveneens alcoholischer, maar vooral zoeter en kruidiger, met een scherpte die doet denken aan (ster)anijs. Leuk om eens uit te proberen, maar ik denk niet dat ik nu een nieuwe variant bedacht heb.
Overigens is de Leipziger Gose (van Gasthausbrauerei Bayerischer Bahnhof) beslist zuurder dan die van het Brauhaus Goslar, en de Döllnitzer Ritterguts Gose is nóg zuurder. Een volgende trap in zuurheid is dan het verwante Wöllnitzer Weissbier van Brauerei Talschänke uit Jena, waar het toevoegen van siroop dan wel likeur ook gedaan wordt. De Allasch had ik ooit gekocht in de Bayerischer Bahnhof, de Kümmelschnaps kwam van Brennerei/Bärwurzerei Drexler in (Bad) Kötzting (Oberpfalz), waar ik afgelopen september ben geweest.

Winterbierfestival 2012

Het Wellantcollege in Gouda, vlak achter het station, was wederom de lokatie van het PRZH Winterbierfestival. De zeer goede bereikbaarheid per openbaar vervoer was goed waar te nemen: bij elke trein die vanaf ongeveer half een in Gouda aankwam spoedde zich een groep mensen richting Ronsseweg. De ruimte heeft weinig sfeer, maar dat doet hier totaal niet ter zake: de bezoekers maken de sfeer gewoon zelf. Helemaal als er een spontaan optreden is van een groepje Morris-dancers uit het UK!
Ruim tachtig bieren, een behoorlijke stijging ten opzichte van vorig jaar, een vijfde daarvan was van het vat te proeven. Ik was eerder uitgenodigd om gedurende twee avonden mee te doen met het voorproeven (natuurlijk alleen flesbieren) voor de beschrijvingen in het festivalboekje, waarbij en passant ook nog een enkel bier moest worden afgekeurd omdat het echt niet in orde was. Dat voorproeven ging met twee groepjes van vier personen, de grotere flessen zijn door alle acht voorproevers geprobeerd. Op het festival zelf heb ik me vooral gericht op de vatbieren, zodat ik aan een nog nooit eerder aantal geprobeerde winterbieren ben gekomen (stuk of 50?). Zoals te verwachten lag het gemiddeld alcoholniveau vrij hoog, de overgrote meerderheid bevatte 7 tot 10 volumeprocenten alcohol. Ook overheersten de donkergekleurde bieren, bruin tot zwart.
Gemiddelde kwaliteit redelijk tot goed, er was slechts een bier dat toch echt niet in orde was, plus een bier waarbij er goede en slechte flessen waren. De proefomstandigheden waren gedurende het drukste deel van de middag in de grote zaal wat minder (warm en lawaaiig, louter door enkele honderden pratende mensen), maar de sfeer was prima, heb me uitstekend vermaakt, en velen met mij. Enig minpuntje in het geheel blijft het spoelen van de glazen. Complimenten aan de vrijwilligers en het PRZH-bestuur, het was weer goed.

2011-2012

En weer een jaar voorbij. Iedereen die dit leest: de beste wensen voor het nieuwe jaar!

De oogst van 2011: 15 bezochte bierfestivals, 8 daarvan in Nederland, 6 in België en 1 in Duitsland. Drie reizen naar Duitsland die vrijwel geheel om bier draaiden, een naar Duitsland en Zwitserland die ook sterk bierig was, plus nog een lang bierweekend in België. Dan nog drie gedistilleerd-festivals, tweemaal whisky en eenmaal jenever. En wat het komende jaar gaat brengen? – hopelijk veel interessants.

Rondreizen in Duitse deelstaten

Alle Länder (deelstaten) in Duitsland kennen een zogheheten “Länder-Ticket”, een dagkaart voor vrijwel al het openbaar vervoer in 1, 2 of soms 3 deelstaten. Dit betreft van noord naar zuid:

• Schleswig-Holstein (Sleeswijk-Holstein) samen met Mecklenburg-Vorpommern en Hamburg,
• Niedersachsen (Nedersaksen) met Bremen en weer Hamburg,
• Brandenburg met Berlijn,
• Nordrhein-Westfalen,
• Hessen,
• Sachsen-Anhalt met Sachsen (Saksen) en Thüringen,
• Rheinland-Pfalz met Saarland,
• Baden-Württemberg en tenslotte
• Bayern (Beieren).

Was dit Länder-Ticket traditioneel een groepskaart voor maximaal 5 personen, kwam daar later in diverse deelstaten een eenpersoons-versie bij en nu is inmiddels het merendeel van de Bundesländer overgegaan op het 1-2-3-4-5 model: basisprijs voor een persoon, elk volgend persoon een vast bedrag erbij tot maximaal vijf personen. De prijzen verschillen per Land; de basisprijs is in het algemeen gelijk aan de vroegere eenpersoonsprijs, voor vijf personen is het nu meestal duurder geworden, jammer voor die groepen, maar deze tariefindeling is wel wat rechtvaardiger. Het systeem is hetzelfde als bij het “Quer-durchs-Land-Ticket”  dat in heel Duitsland geldig is (alleen treinen) op weekdagen.

De volgende deelstaten hanteren echter nog het “oude” systeem: Brandenburg/Berlijn, Nordrhein-Westfalen (het “SchönerTagTicket”), Hessen (kent zelfs nog geen eenpersoons-versie!) en Beieren. Meer informatie in het Duits: Länder-Tickets, en wat beknopter in het Nederlands. In alle gevallen geldt: op weekdagen geldig vanaf 9 uur tot drie uur in de volgende nacht, in het weekend en op feestdagen de hele dag. Normaal uitsluitend tweede klasse, maar daar zijn enkele uitzonderingen op.
Nedersaksen is vanuit Nederland met de trein bereikbaar via Nieuweschans en Bad Bentheim, het Niedersachsen-Ticket is geldig in de Grensland-Express Hengelo-Bad Bentheim. Alle andere treinverbindingen vanuit Nederland leiden naar Nordrhein-Westfalen. Het NRW-SchönerTagTicket is geldig vanaf Enschede en per 1 januari 2012 ook vanaf Venlo.

Kerstbierfestival 2011

Het 17e Kerstbierfestival van de Objectieve Bierproevers Essense Regio (OBER), en als ik goed tel het vijftiende dat ik bezocht heb. ook alweer de zevende keer in de Essense Heuvelhal. Destijds in 2005 was het een verademing, die ruime hal, nadat het festival het jaar ervoor in de Parochiezaal bijna uit z’n voegen barstte. Het barsten-punt is afgelopen zaterdag wederom bijna bereikt, met op een gegeven moment meer dan 900 mensen in de zaal, dus enige tijd ging de deur dicht onder het motto: 1 eruit, dan 1 erin. Zondag was druk maar niet té druk.
Ruim 160 bieren, alle in België gebrouwen, hoewel lang niet allemaal voor de Belgische markt. Nog meer statistieken: alcoholpercentages uiteenlopend van 5,2 tot (een bierconcentraat van) 22 vol%, twee dozijn bieren van het vat, drie warm geserveerde bieren (Glühkrieken). De organisatie draaide gesmeerd, en schijnt dat ook -volgens berichten op onder andere het Zythos-forum- zaterdag op het drukste moment gedaan te hebben, ben zelf alleen zondag geweest. Een mooie afsluiter van het festivaljaar, hoewel, ik vermoed dat een aantal mensen in de Essense regio nog wel eventjes zal moeten bijkomen van de vermoeienissen.

Informatie voor de reiziger, niet bij NS?

Afgelopen zondag is in heel Europa de nieuwe dienstregeling (Dienstregeling 2012) van de spoorwegen ingegaan, enkele afwijkers daargelaten. Ik moet zeggen dat de spoorwegmaatschappijen van de ons direkt omringende landen het beter deden dan de NS. Per begin december verving de DB de tabellen op de “Kursbuch”-pagina’s, en ook om die tijd kon je bij de NMBS zowel de geldende als de nieuwe dienstregelingen downloaden, inmiddels staan daar alleen nog de huidige tabellen (in twee talen). De NS daarentegen verving de tabellen pas per 12 december. Bovendien leek het mij of er hier en daar iets mis was gegaan, enige tijd waren nog oude tabellen naast nieuwe zichtbaar, hoelang precies weet ik niet, dat hangt ook af van de instellingen van je browser. Ik kreeg in ieder geval bij tabellen Ba en 5a nog de oude gegevens te zien, en bij Bb en 5b de nieuwe: bij deze tabellen kon je het goed zien door te kijken naar de route van de trein A’dam -Vlissingen (nog via Schiphol of al via Haarlem?) respectievelijk de opname in de tabel van station Sassenheim (geopend per 12 december).Vreemd. Dat ik me dit niet verbeeld heb lees je op Treinreiziger.nl.

Na geforceerd herladen van de desbetreffende pagina’s neem ik aan dat ik nu overal de nieuwe tabellen kan zien – de NS vermeldt de geldigheidsperiode niet in de tabellen, zoals bijvoorbeeld de DB dat doet. Er zijn zo hier en daar verschuivingen die een einde maken aan overstapmogelijkheden die jaren hebben bestaan. Ook is de indeling van de tabellen hier en daar misleidend: een eerder vertrekkende trein die rechts van de latere trein staat , in tabel 5b bij vertrek uit Den Haag HS bijvoorbeeld. Goed opletten dus, de aansluitende trein kan zowel in een kolom naar links als naar rechts staan. Dat wordt wennen.

Maar genoeg gemopperd. Zoals in het voorgaande bericht al gemeld, station Eijsden (verbinding Maastricht-Luik) is weer in gebruik. De stoptreinen op deze verbinding doen ook Maastricht-Randwyck weer aan, waarmee de situatie van enkele jaren geleden is hersteld. Let trouwens op: de tijden op maandag-vrijdag verschillen van die in het weekeinde en op feestdagen. En ik zie dat mijn verbinding naar en van Essen (B) voor het komende kerstbierfestival ook veranderd is – langere reistijd maar daarvoor nog slechts 1 overstap.

Spoordienstregeling 2012

Met ingang van de tweede zondag van december gaan de nieuwe dienstregelingen van de Europese spoorwegmaatschappijen in. Reden temeer om bij het opzoeken van een verbinding in een reisplanner de juiste reisdatum in te geven. Een klein overzicht met links, voorzover mij nu bekend.

In Nederland is een van de grotere veranderingen het verleggen van de route van de treinen Vlissingen/Dordrecht – Amsterdam naar de “Oude Lijn” in Holland, dus via Haarlem in plaats van via Schiphol. Een ander nieuwtje is dat er een direkte verbinding Den Haag – Lelystad via Schiphol – A’dam Zuid komt. En een tijdelijke (?) extra IC A’dam – Rotterdam via Schiphol – Den Haag die niet stopt in Leiden. Meer informatie op ns.nl/reizigers/reisinformatie/informatie/actualiteiten. Grotere wijzigingen staan gepland voor 2013, als de Hanze-lijn in gebruik wordt genomen. Zie ook de desbetreffende pagina’s op treinreiziger.nl.

Naar en van België: de IC Maastricht – Brussel via Luik verdwijnt, het wordt weer een verbinding Maastricht – Luik zoals al in weekeinden (en doordeweeks ‘s avonds) het geval was; het is de bedoeling dat deze trein weer gaat stoppen in Eijsden.
De grensovergang Roosendaal blijft vooralsnog in gebruik voor de trein Amsterdam – Brussel. De L-treinen (stoptreinen) Roosendaal – Antwerpen rijden wegens werkzaamheden niet meer via het ringspoor maar rechtstreeks door de tunnel naar Antwerpen Centraal en komen daar dus enkele minuten eerder aan. De (krappe) aansluiting in Antw.-Centraal op de IC naar Kortrijk en Lille Flandres (Rijssel) gaat verloren, er verandert het nodige op de lijn Antw. – Gent. Meer informatie op b-rail.be/…/downloads/pdf/Dienstregeling/antwerpen. Voor de regio Luik: b-rail.be/…/downloads/pdf/Dienstregeling/liege.

Naar en van Duitsland: Geen wezenlijke veranderingen. De treinverbinding vanuit Venlo komt binnen het Verkehrsverbund Rhein-Ruhr (VRR) te vallen, maar pas per 1 januari 2012.

Whisky Festival Den Haag

Het Internationaal Whisky Festival is ooit in Den Haag begonnen, vond vervolgens jarenlang plaats in Leiden (Pieterskerk) en is dit jaar weer terug op de plek waar het begon, de Grote Kerk, hartje ‘s Gravenhage. Ik was de voorgaande jaren als Leidenaar in de prettige situatie dat ik met enkele minuten fietsen ter plaatse kon zijn, dat was nu fiets – trein – tram – benenwagen, in totaal circa 45 minuten. Het is een verlies voor Leiden, misschien dat ze daar nu geleerd hebben dat je de kip met de gouden eieren niet moet proberen te slachten, dan gaat die er namelijk vandoor.
Maar ter zake. Je komt binnen via een tent waar de garderobe is ondergebracht, teneinde wat ruimte te winnen, de Grote Kerk is in weerwil van de naam wat kleiner dan de Pieterskerk. Deze ruimte is ook heel sfeervol, en tijdens de vrijdagmiddagsessie is het er goed toeven, ik vraag me af of dat tijdens de andere sessies met een veel groter aantal bezoekers ook zo zal zijn. Er is heel wat gratis te proeven, maar dat verschilt enorm van stand tot stand, bij sommige is vrijwel alles gratis, bij andere vrijwel niets. Betaling gaat met zogenaamde drams ter waarde van 1 euro. Natuurlijk zijn er ook weer wat stands met etenswaren, met kleding, van tijdschriften en verenigingen.
De toegangsprijs is al stevig, voor de vrijdagmiddagsessie nog meer, maar doordat je een stel drams krijgt en een drietal hapjes (een kaasschoteltje, een broodje gerookte zalm en een pie) ben je eigenlijk niet echt duurder uit; de werkenden onder ons moeten dan natuurlijk wel kunnen regelen dat ze vrij zijn. Op deze manier vind ik dit een leuk festival om te bezoeken, de drukte van de andere sessies wil ik graag vermijden. Toch geef ik verre de voorkeur aan het systeem zoals bijvoorbeeld in Limburg a/d Lahn gehanteerd wordt: bescheiden toegangsprijs, geen tijdsbeperking en betalen voor alles wat je proeft. Het in Nederland gevolgde systeem werkt volgens mij een te hoog tempo van innemen in de hand.

Franken – Oberpfalz – Anhalt

Toch nog een kleine rondreis door Duitsland. Eerst via Schiphol – Hannover – Würzburg naar Ebelsbach, nabij Bamberg. Ik overnacht in een voormalige Brauereigasthof op een paar minuten van het station Ebelsbach-Eltmann. Het bier komt van Göller uit Zeil, iets westelijker in het Maintal. Eenvoudig maar prima eten, mooie ruime kamer. De plaatselijke kerk staat vlak naast de Gasthof, met klokken die elk kwartier luiden, maar gelukkig niet tussen 22 en 7 uur.

Tijdens de eerste dagen van dit reisje staat de Brau in Neurenberg centraal.
Woensdag tref ik reeds op het station van Bamberg, waar ik moet overstappen, een heel stel bekenden uit de Nederlandse bierwereld. Naar Neurenberg, daar met de U-Bahn (metro) naar de Messe. Eerst – nu mijn smaakpapillen nog in vorm zijn – twee maal vijf bieren geproefd voor de verkiezing van de “Consumenten-favoriet” van de gouden medaillewinnaars van de European Beer Star competitie (meer hierover in Proeven op de Brau). Dan een tijdlang rondkijken, hier en daar wat folders verzamelen, steeds weer andere bekenden tegenkomen – het stramien is van voorgaande keren bekend. Daarna nog een tweede bezoek aan de proeverij, waar ik nog weer andere bekenden uit Duitsland tref en nogmaals vijf bieren proef. Vervolgens een bezoek aan de stand van Hans Carl, een uitgeverij met enorm veel bierboeken en -tijdschriften, waar ik ook iets aanschaf (het zal ook niet zo zijn). Dan een wat langer bezoek aan de stand van Weyermann, waar ik diverse bieren uit hun proefbrouwerij kan proberen, en de honger kan stillen met enkele Brezen. In de middag gaat het programma verder met rondkijken en zo nu en dan wat proeven, en wéér andere bekenden ontmoeten. Aan het begin van de avond terug naar Bamberg en in goed gezelschap eten bij Spezial, waar ik nogmaals het Festbier kan proeven (er is toch nog een brouwsel gemaakt), en daarna de Bock. De Rauchbock van Spezial is donkerbruin, helder, moutig, mild rokerig, niet erg bitter, behoorlijk doordrinkbaar. Dan terug naar Ebelsbach en meteen naar bed.

Proeven op de Brau

De Brau (voluit Brau Beviale) is een beurs voor alles wat nodig is voor produktie, verpakking en verkopen van dranken, met name bier, sappen en water, maar ook gedistilleerd en wijn. Van viltjes tot volledige brouwerij-installaties, van dienbladen tot flessenspoelmachines, van alle maten tanks tot proces-software, noem maar op. Deze beurs wordt steeds drie jaar achtereen in november in Neurenberg gehouden; elk vierde jaar is er de Drinktec in München (eerstvolgende in najaar 2013).

Op de tweede dag van de beurs is steeds de prijsuitreiking van de European Beer Star competitie. Het blindproeven van de bieren (meer dan 1100 inzendingen) door een grote groep gerenommeerde en ervaren proevers vindt al in oktober plaats.
Op de eerste dag van de beurs kunnen alle bezoekers die dat willen proeven van alle eerste prijswinnaars (dat zijn er 49). De blindproeverij is in de grote ingangshal, aan statafels, afgezonderd van de grote publieksstroom. Alle bieren die goud hebben gewonnen in hun categorie worden per vijf tegelijk gepresenteerd op een proefplankje. De glazen zijn van het model Alt-Becher, blanko afgezien van het erop geschreven categorienummer, er zit ongeveer twee centimeter bier in. De proevers krijgen erbij een proefformulier in Duits of Engels, waarop ze de bieren kunnen waarderen met de cijfers 1 t/m 4.

• 1: Het bier is een (perfekte) smaakbelevenis
• 2: Het bier smaakt zeer goed / is zeer interessant
• 3: Het bier smaakt goed / is interessant
• 4: Andere categorieën smaken me beter

Op elke tafel ligt een lijst met de categorieën, en er staan borden met de categoriebeschrijvingen. Ik heb dit jaar voor het eerst hier aan meegedaan, een leuke ervaring. Om het iets professioneler te maken zouden ook glazen water geserveerd dienen te worden (ik had water bij me).
Daarnaast heb ik de tweede dag een proeverij bijgewoond van een zevental Amerikaanse bieren, toegelicht door twee bierkenners uit de USA, te weten Charlie Papazian, in (thuis)brouwerskringen welbekend, en de brouwmeester van Firestone Walker, Matthew Brynildson. Voor iedereen stonden zeven proefglazen klaar, op voet en enigzins toelopend, alsmede een waterglas. Je schonk zelf de bieren in (een fles of blik per circa 6 proevers), en kon ook neutraliseren met licht zoute crackertjes. De nadruk lag op het gebruik van diverse hoprassen. Behoorlijk professioneel van opzet, zeer interessant. De zaal was dit jaar bijna vol, de meerderheid der aanwezigen was overigens niet Duits!
Op het feest voor de medaillewinnaars wordt het resultaat van de “Consumer favourite”-proeverij bekendgemaakt. Publieksfavoriet was dit jaar Aventinus Weizenbock van Schneider, Beieren. Alle uitslagen vind je hier.