Nederlands Speciaalbier Festival

Dit festival in ‘s-Hertogenbosch stond voorheen bekend als KBC-festival. In de openlucht, op de markt stonden de kramen in een grote driehoek opgesteld. Ruim dertig brouwerijen en “brouwerijen” hadden alle minstens twee bieren meegebracht, vaak zelfs veel meer dan twee. Alle bieren werden in 15 cl-proefglazen geschonken tegen de eenheidsprijs van 2 euro, tebetalen met jetons die aan drie kassa’s te verkrijgen waren. Het weer werkte prima mee, op een windvlaag die een parasol wist los te scheuren (!) na, gelukkig liep dat goed af. Het werd in de loop van de middag erg druk en de (naar mijn idee toch al niet bijster vlot werkende) kassa’s konden de toeloop een tijdlang niet aan, er waren ook eerst te weinig muntjes . Desalniettemin bleef de sfeer steeds goed. Omdat het koopzondag was waren niet alleen de omringende horecabedrijven geopend maar ook alle winkels; daarnaast waren er ook diverse marktkramen nabij, etensmogelijkheden te over. Minpunt: de (versterkte) muziek ervoer ik (en ik niet alleen)als regelmatig behoorlijk hinderlijk. De geproefde bieren waren alle redelijk tot zeer interessant, maar niet noodzakelijkerwijs ook lekker, laat staan evenwichtig. Toch heel wat moois geproefd; ook de NS werkte perfect mee, al met al weer een geslaagde dag.

ZBF in Leuven

Sinds vorig jaar vindt het grootste bierfestival van België, het Zythos Bier Festival, plaats in de Brabanthal te Leuven. Vorig jaar zat ik dat weekend aan de whisky in Limburg a/d Lahn, maar dit jaar heb ik het festival dus voor het eerst op de nieuwe lokatie bezocht. Dit was overigens alweer de tiende editie, nummers een t/m acht vonden plaats in Sint Niklaas.
Om te beginnen de reis: door de miskleun “Fyra” is de verbinding naar België via Roosendaal / Antwerpen aanmerkelijk trager geworden, plus nog eens minder frequent, nog slechts drie treinen per twee uur. Op de heenweg ben ik met een van de “Benelux v2″ treinen van Den Haag naar Antwerpen gereisd en vandaar met een stoptrein via Lier en Aarschot naar Leuven, terug ging het via Mechelen en Roosendaal, dat is helemaal boemelen. De stoptrein (Brussel Luchthaven -) Mechelen – Antw. – Essen – Roosendaal was vanaf Antwerpen bovendien zeer vol, veel mensen moesten staan. In Leuven rijden dan zogeheten pendelbussen van het station naar de hal die in een buitenwijk ligt. Sommige van deze bussen rijden echter gewoon als lijnbus, andere als direkte bus (zonder tussenhaltes), het verschil was niet duidelijk. De totale reisduur komt zo op circa 9 uur heen en terug voor ongeveer half dat aantal uren proeven, oftewel 2 op 1, een slechte verhouding.
De Brabanthal is groot en hoog, maar donker, wat bij het zonnige weer buiten des te meer opviel. Een grote vooruitgang viel snel op: geen muzak, eindelijk! Ook een goede vondst: voor toiletgebruik betaal je 1 keer € 1,50, je krijgt een stempel op de arm en kunt de rest van de dag onbeperkt wateren. Verder waren er nog steeds de bescheiden stands van vroeger, maar nu een honderdtal, verdeeld over vier “eilanden”. Bierkeus te over dus, waarbij alle bieren nog steeds voor 1 jeton (muntje) gaan, de prijs per jeton was € 1,40. Behoorlijk veel zitgelegenheid, in de zaal zelf en ook erbuiten. Buiten is er een rokersgelegenheid, en elders een “foodcorner”, lees broodjes en vette happen. In de zaal een stand met niet alcoholische dranken en kaas / worst, contant te betalen. Op de zondag was het aangenaam druk, de zaterdagmiddag is het naar verluid aan het einde van de middag érg druk geweest.
Daar het festival de zaal in St. Niklaas allang ontgroeid was, is het een goede beslissing geweest om naar Leuven te verhuizen, deze stad ligt bovendien een stuk centraler in de Bels. Dat het voor Nederlanders dan verder reizen is, het zij zo. Opzet en indeling behoeven misschien nog wel wat bijstelling, maar dat gebeurt vanzelf wel. Eén minpunt moet me nog wel (weer) van het hart: bij het hoge niveau van de bieren steekt dat van de etenswaren wel schril af, voornamelijk vettte happen. En de kaas had dit jaar de mosterd echt nodig om nog ergens naar te smaken, dat ben ik beter gewend. Maar verder heb ik me goed vermaakt en een heleboel bekenden weer eens gesproken. Daar er een goede kans is dat de Whiskyfair en het ZBF ook volgend jaar weer samenvallen ben ik vermoedelijk over 2 jaar weer van de partij.

Busreis naar de Ardennen

Ter gelegenheid van  het 15-jarig bestaan van de Leidse Bier Proefclub had onze nijvere Arjan een excursie weten te organiseren naar Achouffe (voluit Brasserie d’Achouffe) en Inter-Pol, een brouwerij en een brouwerijtje in het noorden van de Belgische provincie Luxemburg (gemeente Houffalize). De heenreis startte aan de achterzijde van station Den Haag Hollandsch Spoor en ging via Utrecht – Eindhoven – Maastricht en Luik. Door files (die er ook zouden zijn geweest op de eigenlijk kortere route via Rotterdam – Antwerpen) kwamen we nogal wat later aan dan de bedoeling was. Allereerst werden honger en dorst effectief bestreden in de taverne, met een lunch die meer weghad van een drie-gangen diner plus natuurlijk bier. Daarna een bezoek aan de nog zeer nieuwe en nog niet volledig ingeregelde bottelarij, een kleine fotosessie bij een zekere wijzende kabouter, vervolgens terug naar het proeflokaal waar nog verder van de vier bieren op tap geproefd kon worden. Ook werd het van het winkelaanbod gebruik gemaakt, hoewel iedereen al een draagtas met inhoud én een boek (naar wens door Chris Bauweraerts gesigneerd) ontving. In de brouwerij zelf zijn we om tijd te besparen niet eens geweest, maar de leden van het gezelschap hoef je over brouwen en brouwerijen niet veel uit te leggen, bovendien staat de film die je bij de rondleiding te zien krijgt op een USB-stick in de kado-tas (en dan zijn er nog de foto’s in het boek).
Vervolgens verplaatsten we ons naar de micro-brouwerij en aanpalend café van Pol Ghekiere,waar een zeer compacte brouwinstallatie slim de beperkte beschikbare ruimte benut. Pol, die als nederlandstalige gids bij Achouffe rondleidingen deed en doet, vond dat hij meer van bier en brouwen af moest weten, is vervolgens door de brouwmicrobe gebeten en maakt twee bieren, een zeer goed en citrusfruitig witbier en een zwart bier, dat nog het meest in de buurt komt van een milkstout, met cacao en lactose (combineert ook goed met pure chocola). Café en brouwerij bevinden zich in een oude smederij naast de Bed&Breakfast van Pol en zijn vrouw, La Vieille Forge. Terug in de bus kregen we allemaal nog een tas met broodjes, water, fruit en snoep; diverse leden van het gezelscap waren echter nog steeds dorstig maar hadden daar bij hun aankopen niet of onvoldoende rekening mee gehouden, dit leidde tot enige soms ietwat schimmige handeltjes. Ondertussen reed onze chauffeur ons weer terug naar Den Haag, nu wel via Antwerpen en Rotterdam. Een leuke dag!

Tour de geuze

De negende editie van de Tour de geuze, een open dag van de lambikbrouwers en geuzestekers van het Pajottenland verenigd in HORAL, vond plaats op zondag 21 april. Naar goede traditie reed er vanuit Leiden weer een bus (met opstapmogelijkheid in Rotterdam en Breda) naar een viertal deelnemers plus een restaurant.
Eerst stop was bij Gueuzerie Tilquin, de nieuwste geuzesteker, gevestigd in Bierghes (Bierk), gemeente Rebecq (Roosbeek), in Waals-Brabant. Wat hier vooral opviel is de even simpele als slimme oplossing voor het schuim dat uit het bomgat van een vat komt wanneer de vergisting in volle gang is: een pijp die het afvoert naar een gereedstaande emmer. Daarnaast een nieuw bier: Oude Quetsche, lambiek hergist met pruimen.
Daarna ging het naar bezoekerscentrum De Lambiek in Alsemberg (gemeente Beersel), waar diverse geuzes en fruitbieren geproefd konden worden en men een leerzame film en de permanente tentoonstelling kon bekijken.
Derde stop was net-weer-brouwerij 3 Fonteinen in Beersel, waar de nieuwe brouwinstallatie stond te pronken. Het koelschip is in vier delen en uitgevoerd als “dubbeldekker”. Ook hier een nieuw bier, Intense Red, een uiterste fruitige kriek met een veel hoger kriekenaandeel dan normaal. Ook veel geproefd en goed bevonden: het zwarte tarwebier zwet.be van gemengde gisting.
Daarna reed de bus naar Lembeek, waar wederom een grote vernieuwing te zien was: het nieuwe en enorm veel grotere brouwhuis van Boon, dat net dat weekend officieel in gebruik genomen was. Ook hier een bizonder bier: Vat 44, een botteling van de inhoud van één foeder, zeer fruitig (citrus).
De dag werd dan afgesloten met een maaltijd bij café-restaurant De rare vos in Schepdaal.
Complimenten aan organisator Arjan, het was een leuke en interessante dag.

Whisky in Leiden 2013

De tweede editie van dit festival en meteen al een stuk groter dan vorig jaar (verslag 2012). Plaats van handeling was de Stadsgehoorzaal in hartje stad, met nu 500 bezoekers per sessie (2 sessies). In de toegangsprijs inbegrepen: garderobe, proefglas, boekje met pen, een niet-alcoholische consumptie en belegde broodjes. Geen proeverijen/lezingen, maar dat vind ik geen gemis, er was een mooie whisk(e)yselectie en de proefomstandigheden zijn goed. Wat mij betreft zijn de opzet en de uitwerking van dit niet te grootschalige festival gewoon in orde.

Jeneverfestival Amsterdam

Dit jaar vond het evenement niet meer in het Jenevermuseum in Schiedam plaats, maar in de Posthoornkerk in Amsterdam. Bij de toegangsprijs (€ 17,50 in de voorverkoop,  voor een sessie van vier uur) zijn vijf proevertjes inbegrepen, verder gebruik je fiches, die hier naar de naam “stokertjes” luisteren. Vele malen krijg ik echter het glas ook voor niets gevuld. Diverse oude bekenden van de voorgaande edities in Schiedam zijn weer aanwezig, vaak hebben ze iets nieuws of bizonders meegenomen, er zijn ook enkele nieuwe deelnemers. Al met al is er meer dan genoeg te proeven, onder vrij goede proefomstandigheden, het enige dat zo nu en dan stoort is de drukte die gemaakt wordt rond het cocktail-mixen op het podium. Dat werd de voorgaande jaren in Schiedam in een aparte ruimte gedaan, wat veel beter werkt. Verder waren er verschillende begeleide proeverijen of lezingen met proevertjes als illustratie (niet weer die onzin-naam “masterclass” gebruiken, dames en heren!) , sommige in de kelder, andere opzij van de entree. Leuk festival, maar ik kijk al uit naar wat ze in juni in Schiedam gaan doen!

Wijn- en bierreis

Uitzicht op de wijngaard

Geen zorgen, ik ben gewoon een liefhebber van meerdere soorten drank, en deze reis begin ik in een wijngebied. Overigens zal ik per saldo zeker meer verschillende bieren dan (appel)wijnen proeven, de reis is georganiseerd rond een bezoek aan het Braukunst Live! festival in München.
De heenreis verloopt heel wat trager dan de bedoeling was, door een ernstig ongeluk tussen Apeldoorn en Deventer plus geknoei van de verkeersleiding loopt de trein naar Hannover – Berlijn ongeveer anderhalf uur vertraging op, zodat ik uiteindelijk twee uur later arriveer op mijn eindbestemming, Freyburg in het Unstrutdal (zuidelijk Sachsen-Anhalt). Bij een late maaltijd proef ik de eerste wijnen uit de regio (Saale-Unstrut) en die mogen er wezen, kwaliteit gaat in dit gebied boven kwantiteit (“Klasse statt Masse”). Het hotel heet “am Weinberg” en dat klopt, dinsdagmorgen zie ik dat de wijnstokken op drie meter van mijn raam beginnen.

Die morgen kijk ik rond in het kleine stadje Freyburg en neem deel aan een rondleiding bij het grootste lokale bedrijf alhier gevestigd (al sinds 1856), de Rotkäppchen-Sektkellerei. Hier wordt mousserende wijn gemaakt op drie manieren, de grote plas met (her)gisting in tanks, waarvoor wijn uit diverse Europese landen wordt gebruikt. Vervolgens is er de Sekt met Flaschengärung, hergisting op fles gedurende meer dan een jaar, waarna de flessen weer geleegd worden, de wijn gefilterd wordt en opnieuw in de fles gaat met toevoeging van een suikeroplossing (kristalsuiker opgelost in wijn). Tenslotte is er de Traditioneller Flaschengärung, waarbij de méthode champenoise gevolgd wordt: flessen langzamerhand draaien tot ze bijna op hun kop staan, de hals bevriezen, de gistprop eruit halen en (meestal) wat suikeroplossing toevoegen; de wijn voor deze topkwaliteit komt allemaal uit het Saale-Unstrut gebied.
Na het middageten (met wederom goede lokale wijn) ga ik naar het nabije Naumburg. Deze stad heeft het kleinste trambedrijf van Duitsland: 1 lijntje, grotendeels enkelsporig smalspoor, met historisch trammaterieel, letterlijk een rijdend museum. Desondanks een volwaardig onderdeel van het lokale OV; leuk zowel als handig. De tram legt het hele traject af in ongeveer 10 minuten, dus kun je met 1 tramstel een halfuurdienst onderhouden.Een groot deel van de stadskern van Naumburg is voorbeeldig gerestaureerd, maar als je in de achterafstraten komt staan er zo hier en daar wel panden in bedenkelijke staat van verval, in Freyburg trouwens net zo. Toch maken beide plaatsen een goede indruk, waar het schitterende weer natuurlijk wel aan bijdraagt.

Braukunst Live – editie twee

Wederom (verslag 2012) in het MVG-Museum (tram- en busmuseum) in de wijk Giesing, dat is in het zuidoosten van München. Ongeveer een maand vroeger dan vorig jaar en ook weer drie dagen. Dit jaar duidelijk meer deelnemers, er blijft al niet veel ongebruikte ruimte meer over in het museum, een voormalige remise/werkplaats. Opzet en toegangsprijs zijn ongewijzigd: voor 20, 35 of 45 euro krijg je toegang tot het festival voor 1, 2, of alledrie de openingsdagen, inclusief een proefglas en enkele waardebonnen (elke dag). De waardebonnen zijn te besteden bij vier brouwerijen die het festival sterk sponsoren (Camba Bavaria, Hofbräu München, Pilsner Urquell en Schneider Weisse). De bieren betaal je verder met fiches van 50 cent, meestal 1 of 2 per bier (circa 10-15 cl), zo nu en dan meer. Verder een uitgebreid programma van proeverijen/voordrachten, standaard toegangsprijs 5 euro, soms gratis.
De bierkeuze is enorm en op geen enkele wijze in drie dagen te proeven, maar dat mag de pret niet drukken. Ik heb bewust niet bijgehouden wat ik allemaal geproefd heb, maar het was veel, het was eigenlijk nooit verkeerd, vaak (erg) lekker en meestal (zeer) interessant. Ik heb maar liefst drie proeverijen van en door Schneider Weisse meegemaakt, de eerste betrof bier/spijs combinaties (door Susanne Hecht, export-vertegenwoordigster en biersommelière) , de tweede ging over hop-aroma’s in Weizenbier (door Hans-Peter Drexler, de Braumeister) en de derde was getiteld: Biervielfalt trotz Reinheitsgebot, door Georg Schneider himself. Bij de geproefde bieren was er steeds overlap, maar de inhoud van de presentaties werd er alleen maar interessanter op. Daarnaast zondag ook nog een proeverij bijgewoond die gegeven werd door de chef van de Klosterbrauerei Weissenohe (Oberfranken), Urban Winkler, met als thema Klösterliche Brautradition aus Franken, met liefst 7 bieren!
Tenslotte moet ik ook enkele minpuntjes vermelden: zo hier en daar stond een geluidsinstallatie aan, uiterst hinderlijk en overbodig, vooral met enkele honderden pratende mensen in een ruimte die geluid zeker niet dempt. Verder schoot de toiletcapaciteit vaak tekort en een enkele standhouder meende zijn nicotineverslaving te moeten etaleren. Desalniettemin toch een uitermate geslaagd festival.

Noord-Hollands Bierfestival 2013

Nu voor de derde maal in een ruim en goed toegerust wijkcentrum in Alkmaar-Noord, goed bereikbaar met liefst drie buslijnen vanaf station Alkmaar. Overigens is de eerste bus die je kunt nemen aan het station niet direkt ook de eerste die op de bestemming aankomt – dat is iets voor gevorderden, die dan ook met een rustiger bus reizen. Op de terugweg was dit verschijnsel wederom waar te nemen. De lijst met aanwezige brouwerijen was weer langer geworden, en daarmee ook de lijst van bieren, keus te over. Net als vorig jaar waren er ook weer twee proeverijen met combinaties van bieren en diverse etenswaren, altijd de moeite waard. Dit jaar heb ik me tot 1 proeverij beperkt, niet omdat ik ze niet allebei zou hebben gewaardeerd, maar omdat er verder nog zoveel te proeven was, als afsluitertje zelfs een glaasje gedistilleerd. Zeer geslaagd.

Hanzelijn en Hielander

Vrijdagavond stond de derde editie van het Hielander Whisky Festival in de Grote Kerk te Alkmaar op het programma. Omdat ik nog beschikte over een goedkope NS-dagkaart die zijn “houdbaarheidsdatum” naderde ben ik voordien eens wezen kijken naar het nieuwste stuk spoorweg-infrastructuur van ons kikkerlandje, de Hanzelijn. Dus heen met een rechtstreekse intercity via Schiphol, A’dam Zuid, Almere C en Lelystad C naar Zwolle, waar nog steeds gebouwd wordt aan het station. Terug met een stoptrein, wat pas vanaf Almere eigenlijk echt langzamer is, daar wordt het echt boemelen met inmiddels zes stations (Oostvaarders, Buiten, Parkwijk, Centrum, Muziekwijk, Poort). Door naar Amsterdam en daar overgestapt richting Alkmaar.
Je wandelt in een kwartiertje naar de Grote Kerk, waar het wachten is tot de doedelzak losbarst. Het festival is weer iets groter dan vorig jaar, verder is er niet zo heel veel veranderd, of het moest de aanwezigheid van bieren gerijpt op whiskyvaten zijn; de stand van Bierland Nederland was daar zelfs geheel aan gewijd. Het festival was al met al gezellig en in het algemeen niet te druk. Alleen op het eind liet de organisatie een forse steek vallen, toen het ophalen van de jassen bij de garderobe op z’n zachtst gezegd tamelijk chaotisch verliep.

Schelvispekel

De naam van een kruidenbrandewijn, vroeger vooral populair onder vissers, vaak naar eigen recept. Tegenwoordig een van de belangrijkste produkten van distillerderij van Toor uit Vlaardingen. Onlangs kon ik deelnemen aan een bezoek aan deze distilleerderij, georganiseerd door de Vereniging Vrienden van het Jenevermuseum uit Schiedam. Van Toor ligt in hartje Vlaardingen, vlakbij de Markt (met kerk en stadhuis), dus hoog, zeg maar op de terp. De distillerderij beschikt nog over zogeheten grondvaten voor de alcoholopslag, zoals ook in het Jenevermuseum het geval is; in dit geval zijn het echter dijkvaten! Het is een eenmansbedrijf dat gaat voor kwaliteit, niet voor kwantiteit. Schelvispekel wordt gemaakt door een kruidenmengsel (geheim recept) 2 maanden op alcohol te laten trekken in stenen potten, waarna het vermengd wordt met brandewijn en wat suiker. Ter gelegenheid van het 125-jarig bestaan (en het verkrijgen van het predikaat Hofleverancier) is er een speciale editie gemaakt waarvan de brandewijn 15 jaar oud is. Deze is een stukje donkerder van kleur door de lange houtrijping. In de geur is de verwantschap te bespeuren, de “jonge” versie ruikt wat zoeter, smaakt ook wat zoeter (wordt er soms geen of minder suiker aan de “oude” toegevoegd?). Moeilijk kiezen, op het ene moment geef ik de voorkeur aan de ene variant, op een ander moment toch weer liever de andere; beide zijn overigens 35 % sterk.

De falende Fyra

Voordat we echt winterweer kregen was het al geen daverend succes, maar de Fyra-treinstellen blijken al net zulke probleemgevallen als de stellen die Ansaldo-Breda enkele jaren eerder aan de Deense spoorwegen leverde. Er is al genoeg zin (en nog veel meer onzin) dienaangaande geschreven dat ik me van verder commentaar onthoud.
Reizen naar Vlaanderen gaat momenteel dus nog steeds via Roosendaal, tenzij je de Thalys neemt. Vanaf Roosendaal laat de NMBS op dit moment extra treinen rijden naar Essen – Antwerpen. Er is sprake van een trein Den Haag  (HS !) – Brussel die weer met het vertrouwde Benelux-materieel zal rijden, eenmaal per twee uur. Dat is op z’n vroegst in februari het geval. In het algemeen geeft treinreiziger.nl hierover juiste informatie.